Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 70

Dvādaśī-vrata: Month-by-month Viṣṇu Worship and the Year-End Udyāpana

Devanagari script

हृषीकेश नमस्तुभ्यमिति संपूजयेन्नरः । चरुणा मधुयुक्तेन शतमष्टोत्तरं हुनेत् ॥ ७० ॥

Transliteration

hṛṣīkeśa namastubhyamiti saṃpūjayennaraḥ | caruṇā madhuyuktena śatamaṣṭottaraṃ hunet || 70 ||

Translation

Miệng xưng: “Nam mô Ngài, hỡi Hṛṣīkeśa”, người ấy nên phụng thờ Đức Chúa. Với cháo tế (caru) hòa mật ong, hãy dâng cúng oblation đủ một trăm lẻ tám lần.

Word by Word

• हृषीकेश: O Hṛṣīkeśa
• हृषीकेश: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हृषीकेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/vocative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: निपात/अव्यय (particle used in salutation); प्रायः चतुर्थी-योग्य (takes dative)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-सूचक अव्यय (quotative particle)

• सम्-पूजयेत्: should worship fully
• सम्-पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—सम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/कर्ता), एकवचन

• चरुणा: with sacrificial porridge (caru)
• चरुणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: चरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), एकवचन

• मधु-युक्तेन: mixed with honey
• मधु-युक्तेन: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, युज्-धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying चरुणा); तत्पुरुषः—मधुना युक्तः (mixed with honey)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन; संख्यावाचक (numeral)

• अष्ट-उत्तरम्: plus eight (i.e., 108)
• अष्ट-उत्तरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शतम्); तत्पुरुषः—अष्टाभिः उत्तरम् (eight more)

• हुनेत्: should offer into the fire
• हुनेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Hrsikesa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links devotion and ritual: verbal surrender to Hṛṣīkeśa (“namas tubhyam”) is completed by disciplined worship and a measured homa, showing bhakti expressed through sacred action.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is not only inner feeling; it is enacted through respectful address to Viṣṇu and attentive, repeated offerings—devotion made steady through mantra, puja, and homa.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure (kalpa-prayoga) is implied: specifying the offering substance (caru with honey) and the exact count (108) reflects precise homa-vidhi and mantra-based worship practice.