Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ । मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ ॥ ४५ ॥

Transliteration

śukrārkrau mātṛpitarau divā naktaṃ śaśīnajau | mātṛṣvasṛpitṛvyākhyau vā padmeji same śubhau || 45 ||

Translation

Kim tinh và Thái dương được xem là mẹ và cha; Ngày và Đêm cũng như hai người con của Thái âm. Hoặc nữa, hỡi Đấng sinh từ hoa sen, người dì bên mẹ và người chú bên cha cũng được tuyên là cát tường khi họ ngang bằng nhau (về thế lực hay địa vị).

Word by Word

• शुक्र-अर्कौ: Venus and Sun
• शुक्र-अर्कौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र + अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास; कर्तरि

• मातृ-पितरौ: mother and father
• मातृ-पितरौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ + पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; द्वन्द्व-समास; कर्तरि/उपमान-रूपेण

• दिवा: by day
• दिवा: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• नक्तम्: by night
• नक्तम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नक्तम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• शशी-नजौ: the two born of the Moon
• शशी-नजौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशी + नज (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; समासार्थः—शशिनः नजौ (born of the Moon)

• मातृ-स्वसृ-पितृव्य-आख्यौ: called maternal-aunt and paternal-uncle
• मातृ-स्वसृ-पितृव्य-आख्यौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मातृ + स्वसृ + पितृव्य + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्; द्वन्द्व-समास (aunt and paternal-uncle termed)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/option)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• पद्मे: in Padma (a sign/place)
• पद्मे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अधिकरणे

• इजि: in Jupiter
• इजि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इजि/इज्य (प्रातिपदिक; variant)
• Form: सप्तमी, एकवचन, पुंलिङ्ग; अधिकरणे

• समे: in an equal/even (position)
• समे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम्; अधिकरणे

• शुभौ: benefic/auspicious (the two)
• शुभौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, द्विवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम्

Speaker

Narada (teaching, in dialogue context with Sanatkumara tradition; addressed here to Brahma as 'Padmeji')

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Shukra (Venus)
• Arka (Sun)
• Shashi (Moon)
• Brahma (Padmeji)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames cosmic order through familial symbolism—planets and time-units are treated as relational powers—teaching that harmony (samatā) is a mark of śubha (auspiciousness) aligned with dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by emphasizing auspicious order and balance in worldly timing and relationships, it supports disciplined, sattvic living—an enabling foundation for steady Vishnu-bhakti and vrata observance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology): the verse uses graha-identifications and the principle of 'sama' (equal strength/balance) to indicate favorable conditions, a typical astrological criterion for selecting shubha-kāla.