Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 89

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

गते शोद्ध्यं तथा योज्यं गम्ये तात्कालिको ग्रहः । भचक्रलिप्ताशीत्यंशः परमं दक्षिणोत्तरम् ॥ ८९ ॥

Transliteration

gate śoddhyaṃ tathā yojyaṃ gamye tātkāliko grahaḥ | bhacakraliptāśītyaṃśaḥ paramaṃ dakṣiṇottaram || 89 ||

Translation

Với phần đã trôi qua thì phải trừ đi; với phần sẽ đạt tới thì phải cộng thêm. Điều cần xác định thì lấy đúng vị trí của hành tinh ngay tại thời điểm ấy. Vòng hoàng đạo được tính theo độ và phút; giới hạn tột cùng là tám mươi độ, chỉ mức cực nam và cực bắc.

Word by Word

• गते: when elapsed/when passed
• गते: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचन (7th/सप्तमी, Singular), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (contextual); क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले (past passive participle) — ‘when (it is) gone/elapsed’

• शोध्यम्: to be corrected
• शोध्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुध्/शोध् (धातु) → शोध्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (Nom./Acc., Singular, Neuter); यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य) — ‘to be corrected/purified’

• तथा: thus/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) — ‘thus/likewise’

• योज्यम्: to be added/applied
• योज्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → योज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (Nom./Acc., Singular, Neuter); यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) — ‘to be added/applied’

• गम्ये: in the target (case)/when to be reached
• गम्ये: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-एकवचन (7th/सप्तमी, Singular), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (contextual); यत्-प्रत्ययान्त — ‘in the (case) to be reached/when to be computed’

• तात्कालिकः: instantaneous/at that moment
• तात्कालिकः: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तात्कालिक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: तत् + काल (time) + इक (suffix) → तात्कालिक ‘of that time/instantaneous’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• ग्रहः: planet
• ग्रहः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• भचक्रलिप्ताशीत्यंशः: (value) of 80 degrees (with minutes) on the zodiac-circle
• भचक्रलिप्ताशीत्यंशः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ-चक्र-लिप्त-अशीति-अंश (प्रातिपदिक-समाहार)
• Form: समास (बहुपद-तत्पुरुष): भचक्र (zodiac-circle) + लिप्त (minutes) + अशीति (eighty) + अंश (degrees/parts) → ‘(having) 80 degrees and minutes of the zodiac-circle’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Masc., Nom., Sing.)

• परमम्: highest/ultimate
• परमम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Neut., Nom./Acc., Sing.) — ‘highest/ultimate’

• दक्षिण-उत्तरम्: south and north (directional extremes)
• दक्षिण-उत्तरम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास: दक्षिण + उत्तर → ‘south and north’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Neut., Nom./Acc., Sing.)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a disciplined, rule-based limb of Vedic knowledge—showing that correct time-and-position reckoning supports dharma (right timing of rites) and steadies the mind through accurate understanding of kāla (time).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by teaching precision in kāla and graha reckoning, it supports proper observance of vrata and worship timings, which are core supports for sustained Viṣṇu-bhakti in Purāṇic practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: computational rules—subtract for elapsed portions, add for remaining portions, use the planet’s current (tātkālika) position, and express results in aṃśa (degrees) and lipta (minutes) with stated directional limits (dakṣiṇa/uttara).