Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 88

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

तद्देशांतरनाडीभिः पश्चादूने विनिर्दिशेत् । इष्टनाडीगुणा भुक्तिः षष्ट्या भक्ता कलादिकम् ॥ ८८ ॥

Transliteration

taddeśāṃtaranāḍībhiḥ paścādūne vinirdiśet | iṣṭanāḍīguṇā bhuktiḥ ṣaṣṭyā bhaktā kalādikam || 88 ||

Translation

Dùng các nāḍī tương ứng với độ chênh giữa các địa phương, người ta nên nêu thời điểm về sau như bị giảm đi theo đó. ‘Bhukti’ được tính bằng cách nhân với hệ số nāḍī mong muốn; rồi chia cho sáu mươi thì cho ra kalā và các đơn vị thời gian nhỏ hơn.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; used adjectivally

• देश-अन्तर-नाडीभिः: by the nāḍīs of place-difference
• देश-अन्तर-नाडीभिः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाडी (प्रातिपदिक) with देश + अन्तर
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; तत्पुरुष: देश (place) + अन्तर (difference/other) + नाडी (nāḍī; time-unit)

• पश्चात्: afterwards/behind
• पश्चात्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; temporal/spatial adverb

• ऊने: when deficient/less
• ऊने: अधिकरण (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ऊन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; used adverbially ‘in deficiency/when less’

• विनिर्दिशेत्: should specify/state
• विनिर्दिशेत्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+नि+दिश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• इष्ट-नाडी-गुणा: multiplied by the desired nāḍīs
• इष्ट-नाडी-गुणा: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) with इष्ट + नाडी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष: इष्ट (desired) + नाडी (nāḍī) + गुण (multiplied/factor)

• भुक्तिः: bhukti (elapsed portion)
• भुक्तिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• षष्ट्या: by sixty
• षष्ट्या: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: षष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental ‘by sixty’

• भक्ता: divided
• भक्ता: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; भज् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (divided) agreeing with भुक्तिः

• कला-आदिकम्: kalā etc. (minutes and so on)
• कला-आदिकम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदिक (प्रातिपदिक) with कला
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष: कला (minute) + आदिक (etc.)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It supports Moksha-Dharma practice by making sacred duties precise—right timing (kāla-śuddhi) strengthens the correctness of vrata, japa, and other observances that aid inner discipline.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it shows that devotion is supported by orderly conduct—devotional rites and daily worship are traditionally aligned with proper time-reckoning, so bhakti is practiced with śāstric accuracy rather than guesswork.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: correcting time based on deśāntara (place-difference) and converting larger units to smaller ones (nāḍī → kalā, etc.) via multiplication and division by sixty.