Matsya-purāṇa Anukramaṇikā (Synopsis / Table of Contents)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम । यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले ॥ १ ॥

Brahmā nói: Nay, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, Ta sẽ giảng cho ngươi Matsya Purāṇa, nơi câu chuyện về bảy kalpa được trình bày vắn tắt trên cõi đất này.

Verse 2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने । उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम् ॥ २ ॥

Bậc hiền triết Vyāsa, người thông đạt Veda, khi khởi sự thuật chuyện về Narasiṃha, đã trình bày—như đã chỉ rõ—một phần gồm mười bốn nghìn câu kệ.

Verse 3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्मांडकथनं ततः । ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च ॥ ३ ॥

Nơi đây lược nêu: cuộc đối thoại thù thắng giữa Manu và Matsya; tiếp đến là thuyết về Brahmāṇḍa (trứng vũ trụ); sự phát sinh của Phạm Thiên Brahmā, chư Thiên và A-tu-la; và cả nguồn gốc của các Marut, thần gió bão.

Verse 4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् । मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम् ॥ ४ ॥

(Các đề mục gồm) pháp tu Madana-dvādaśī; cũng như việc lễ bái các Lokapāla, những vị hộ thế; lược thuyết về các Manvantara; và mô tả triều đại của các vua thuộc giai cấp Vaiśya.

Verse 5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा । पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च ॥ ५ ॥

Cũng được thuật: nguồn gốc của Sūrya (Thần Mặt Trời), con của Vivasvān; cuộc gặp gỡ với Budha; lời kể về dòng dõi các Pitṛ (tổ phụ); và thời điểm thích hợp để cử hành nghi lễ Śrāddha.

Verse 6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च । कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा ॥ ६ ॥

Cũng được nói đến: sự truyền bá các thánh địa hành hương của Pitṛ (tổ linh); nguồn gốc của Soma (Thần Trăng); lời ca tụng về Somavaṃśa, Vương triều Mặt Trăng; và truyện tích vua Yayāti.

Verse 7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् । भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ ॥ ७ ॥

Kinh còn kể lại gia phả của các Pitṛ và xướng tuyên những dòng tộc phát sinh từ tạo hóa; lại thuật lời nguyền của Bhṛgu, và mô tả mười lần giáng sinh (Daśāvatāra) của Viṣṇu trên cõi đất.

Verse 8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् । क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम् ॥ ८ ॥

Kế đó là phần tán tụng và thuật kể dòng dõi Pūru; tiếp theo là gia hệ tối thắng của Hautāśana (Agni); rồi đến kỷ luật của kriyā-yoga, tức pháp tu nghi lễ; và sau cùng là sự tụng đọc, tóm lược Purāṇa một cách hệ thống.

Verse 9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा । कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम् ॥ ९ ॥

Lại còn dạy các giới nguyện: nguyện Nakṣatra-Puruṣa; pháp hành Mārtaṇḍa-Śayana (nghi thức “an tọa/ngả nằm” của Thái Dương); nguyện Kṛṣṇāṣṭamī; và cũng vậy, nguyện Rohiṇī-Candra.

Verse 10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च । सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च ॥ १० ॥

Cũng thuật rõ nghi thức và công đức thù thắng của việc đào dựng ao hồ; việc hiến dâng dấu chân (pādapa-utsarga) tại thánh địa; pháp nguyện Saubhāgya-Śayana; và cả nguyện Agastya-vrata nữa.

Verse 11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् । तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः ॥ ११ ॥

Cũng vậy có pháp nguyện Ananta-tṛtīyā; nguyện Rasa-kalyāṇinī; lại có nguyện Dakaryā; và thêm nữa là nguyện Sārasvata.

Verse 12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा । भीमाख्या द्वादशी तद्वदनंगशयनं तथा ॥ १२ ॥

Cũng vậy, có lễ tắm gội thánh (abhiṣeka) vào lúc nhật thực/nguyệt thực; pháp trì giới ngày Saptamī (mồng bảy); Dvādaśī mang danh Bhīmā; và tương tự là nguyện Anaṅga-śayana.

Verse 13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवांगारकव्रतम् । सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ १३ ॥

Cũng vậy có pháp trì giới Aśūnya-śayana (không để giường trống); và tương tự là lời nguyện Aṅgāraka; cũng như pháp “Saptamī bảy lần”; và lại có lời nguyện Viśoka-dvādaśī, xua tan mọi sầu khổ.

Verse 14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशांतिस्तथैव च । ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी ॥ १४ ॥

Cũng thuật về lễ bố thí Meru-dāna, mười phương pháp an hòa các graha (quyền lực tinh tú), lời giảng về bản tánh chân thật của các graha, và pháp trì giới Śiva-caturdaśī—ngày trăng thứ mười bốn của Śiva.

Verse 15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा । संक्रांतिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम् ॥ १५ ॥

Cũng vậy (nên giữ) lời nguyện xả bỏ mọi quả báo (của hành nghiệp), và lời nguyện ngày Chủ nhật; cũng như nghi thức tắm gội vào ngày Saṅkrānti, và tương tự là lời nguyện Vibhūti-dvādaśī.

Verse 16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः । प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम् ॥ १६ ॥

“(Tại đây) nói về sự thù thắng của các Ṣaṣṭī-vrata (lời nguyện ngày mồng sáu), cùng các nghi thức tắm gội theo thứ lớp; lại nói về sự thù thắng của Prayāga, và bản tường thuật mô tả các châu lục cùng các cõi giới.”

Verse 17

तथांतरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च । भवनानि सुरेंद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा ॥ १७ ॥

Lại còn thuật về những cuộc vận hành trong trung thiên, về chính sự thù thắng của Dhruva, về các cung điện thiên giới của những bậc chúa tể chư thiên, và cũng kể về ánh rực cháy huy hoàng của Tripura.

Verse 18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वंतरविनिर्णयः । चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम् ॥ १८ ॥

Bản văn nêu rõ đại uy đức của các Pitṛ và các Pravaras (dòng tộc tổ tiên), định rõ sự phân chia các Manvantara, giải thích nguồn gốc của bốn Yuga, và thuyết minh bổn phận (dharma) thích hợp cho từng Yuga.

Verse 19

वज्रांगस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च । तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम् ॥ १९ ॥

Bản văn còn thuật lại sự xuất hiện của Vajrāṅga, chính sự chào đời của Stāraka, vinh quang và công trạng của ác thần Tāraka, cùng lời tán thuật về Brahmā và chư thiên.

Verse 20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् । अनंगदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च ॥ २० ॥

Cũng vậy, bản văn mô tả sự hiển lộ của Pārvatī, khu rừng thánh nơi Śiva tu khổ hạnh, việc thiêu đốt thân thể của Ananga (Kāma), và nỗi sầu bi của Rati.

Verse 21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् । पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमंगलम् ॥ २१ ॥

Bản văn còn thuật về khu lâm viên khổ hạnh của Gaurī, và cách Śiva—Đấng Tối Thượng—được làm cho hoan hỷ; cuộc đối thoại giữa Pārvatī và các bậc ṛṣi, cùng tường thuật cát tường về hôn lễ của nàng.

Verse 22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा । तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २२ ॥

Bản văn còn kể về sự giáng sinh của Kumāra (Skanda), chiến thắng của Kumāra, việc tiêu diệt ghê gớm của Tāraka, và tường thuật về hóa thân Narasiṃha của Thượng Đế Viṣṇu.

Verse 23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवांधकघातनम् । वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च ॥ २३ ॥

Cũng được thuật lại sự phát xuất của tạo hóa gắn với Đấng Sinh từ Hoa Sen (Phạm Thiên), và việc diệt trừ Andhaka; lại ca ngợi thánh đức của Vārāṇasī, cùng như vậy là sự linh thiêng của sông Narmadā.

Verse 24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् । तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च ॥ २४ ॥

Cũng nên tụng đọc thứ tự dòng tộc các bậc tổ tiên hiển quý (pravara) và xướng ca các bài tán tụng tổ tiên; lại nên bố thí lễ vật “hai đầu” (song diện), cùng bố thí tấm da linh dương đen (kṛṣṇājina).

Verse 25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च । विविधोत्पातकथनं ग्रहणांतस्तथैव च ॥ २५ ॥

Rồi đến truyện tích thiêng liêng về Sāvitrī, cùng các bổn phận của bậc quân vương; lại kể về nhiều điềm lạ, và cũng vậy là phần luận bàn kết thúc về nhật thực, nguyệt thực.

Verse 26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमंगलकीर्तने । वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम् ॥ २६ ॥

Có phần nói về các điềm lành liên hệ đến việc lên đường, và thuật về mộng mị cùng những dấu hiệu cát tường; rồi đến sự tán dương vinh quang của Vāmana, và sau đó là của Varāha.

Verse 27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशांतनम् । देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च ॥ २७ ॥

Cũng thuật về việc khuấy Biển Sữa, và việc làm lắng dịu độc Kālakūṭa; cuộc giao tranh dữ dội giữa chư thiên và a-tu-la; cùng cả Vāstu-vidyā, khoa học kiến trúc linh thiêng.

Verse 28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा । प्रासादलक्षणं तद्वन्मंडपान च लक्षणम् ॥ २८ ॥

Cũng vậy, kinh này nêu rõ các tướng trạng của tượng thờ (pratimā) và nơi thờ tự của chư thiên; đồng thời trình bày các đặc tướng của chính điện (prāsāda) cùng những đặc điểm của các mandapa (giảng đường, tiền sảnh).

Verse 29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् । कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणेऽस्मिन्प्रकीर्तितम् ॥ २९ ॥

Trong Purāṇa này cũng nêu rõ việc kể về các vị vua tương lai, sự tán thuật các đại thí (mahā-dāna), và cũng vậy, sự mô tả các kiếp và chu kỳ vũ trụ (kalpa).

Verse 30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः ॥ ३० ॥

Phần này thanh tịnh và cát tường; làm tăng thọ mạng và danh tiếng. Ai tụng đọc, hoặc chỉ cần lắng nghe, đều đạt đến nơi cư ngụ của Hari (Đức Vishnu).

Verse 31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् । विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम् ॥ ३१ ॥

Nhưng ai chép lại bản thánh văn này rồi đem dâng—kèm một con cá bằng vàng và một con bò—cho vị Bà-la-môn, kính lễ cúng dường vào ngày Viṣuva (xuân/thu phân), người ấy đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०७ ॥

Như vậy kết thúc, trong Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa—thuộc Tiền phần (Pūrva-bhāga), trong Đại truyện (Bṛhad-upākhyāna), trong Phần tư (Caturtha-pāda)—chương thứ một trăm lẻ bảy, mang tên “Tường thuật Anukramaṇikā (mục lục) của Matsya Purāṇa.”