Shloka 7
अध्याय २१ — गान्धार्या वैकर्तनदर्शनम्
Gāndhārī’s Viewing of Vaikartana/Karṇa
उद्विग्न: सततं यस्माद् धर्मराजो युधिष्ठिर: । त्रयोदश समा निद्रां चिन्तयन् नाध्यगच्छत,माधव! जिससे निरन्तर उद्विग्न रहनेके कारण धर्मराज युधिष्ठिरको चिन्ताके मारे तेरह वर्षोतक नींद नहीं आयी, जो युद्धस्थलमें इन्द्रके समान शत्रुओंके लिये अजेय था, प्रलयंकर अग्निके समान तेजस्वी और हिमालयके समान निश्चल था, वही वीर कर्ण धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके लिये शरणदाता हो मारा जाकर आँधीसे टूटकर पड़े हुए वृक्षके समान धराशायी हो गया है
udvignaḥ satataṃ yasmād dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ | trayodaśa samā nidrāṃ cintayan nādhyagacchat mādhava |
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Mādhava, vì Dharmarāja Yudhiṣṭhira luôn bị xao động, bị những suy tư lo lắng thiêu đốt, nên suốt mười ba năm chàng không sao tìm được giấc ngủ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a righteous ruler may be shaken by the moral weight of violence and loss; dharma is not merely victory in war but the capacity to face consequences with ethical reflection and responsibility.
In the aftermath of the great war, the narrator describes Yudhiṣṭhira’s prolonged inner turmoil: he remains continually anxious and, brooding over events, is unable to sleep for thirteen years.