Shloka 8
अध्याय २१ — गान्धार्या वैकर्तनदर्शनम्
Gāndhārī’s Viewing of Vaikartana/Karṇa
अनाधुृष्य: परैर्युद्धे शत्रुभिर्मघवानिव । युगान्ताग्निरिवार्चिष्मान् हिमवानिव निश्चल:ः,माधव! जिससे निरन्तर उद्विग्न रहनेके कारण धर्मराज युधिष्ठिरको चिन्ताके मारे तेरह वर्षोतक नींद नहीं आयी, जो युद्धस्थलमें इन्द्रके समान शत्रुओंके लिये अजेय था, प्रलयंकर अग्निके समान तेजस्वी और हिमालयके समान निश्चल था, वही वीर कर्ण धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके लिये शरणदाता हो मारा जाकर आँधीसे टूटकर पड़े हुए वृक्षके समान धराशायी हो गया है
anādṛṣyaḥ parair yuddhe śatrubhir maghavān iva | yugāntāgnir ivārciṣmān himavān iva niścalaḥ ||
Vaiśampāyana nói: Trong chiến trận, chàng không ai có thể khuất phục, như Maghavān (Indra) trước kẻ thù; rực cháy như ngọn lửa tận kiếp; và bất động như Himavān (dãy Himalaya). Ấy là Karṇa—người từng là nơi nương tựa của Duryodhana, con trai Dhṛtarāṣṭra—nay nằm chết trên đất, như cây bị bão quật gãy. Đoạn này nhấn mạnh sự đảo nghịch bi thảm của chiến tranh: ngay cả bậc hộ vệ hùng cường, kiên định và rạng ngời, cũng bị hạ gục, để lại tang thương, sự phán xét đạo lý, và tính vô thường của quyền lực thế gian.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the impermanence of strength and status: even one who seems invincible and steadfast can fall. Ethically, it intensifies the Strī-parvan mood of lamentation and reflection—war consumes protectors and protected alike, forcing survivors to confront the moral cost of ambition and enmity.
Vaiśampāyana describes Karṇa’s former battlefield might through grand similes (Indra-like, end-of-age fire, Himalaya-like) and then states the reversal: Karṇa, who served as Duryodhana’s chief refuge and support, has been slain and lies fallen like a storm-toppled tree.