Shloka 87
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
अश्वत्थामा ततो राज्ञा हताश्वं विरथीकृतम् तमपोवाह हार्दिक्यं स्वरथेन युधिष्ठिरात्
aśvatthāmā tato rājñā hatāśvaṁ virathīkṛtam | tam apovāha hārdikyaṁ svarathena yudhiṣṭhirāt ||
Sañjaya nói: Sau đó Aśvatthāmā dùng chính chiến xa của mình kéo Hārdikya (Kṛtavarmā) rời khỏi vua Yudhiṣṭhira—vì Hārdikya đã bị giết ngựa nên trở thành kẻ mất xe. Giữa sức ép chiến tranh, hành động ấy cho thấy bổn phận tức thời của đồng đội: giữ mạng cho đồng minh và đưa người ấy về nơi an toàn khi đang trơ trọi, dễ bị tổn thương.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid violent conflict, a warrior’s immediate dharma includes safeguarding comrades who are suddenly exposed—here, removing a chariotless ally from imminent danger reflects loyalty, responsibility, and practical battlefield ethics.
Kṛtavarmā (Hārdikya) has lost his horses and is effectively without a fighting chariot near Yudhiṣṭhira. Aśvatthāmā brings his own chariot and pulls him away from Yudhiṣṭhira to save him and reposition him.