Mahabharata — Drona Parva, Shloka 2736
Droṇa-parva Adhyāya 107: Karṇa–Bhīma Saṃmarda
Arrow-storm Engagement
ध्वजेन महता संख्ये कुरूणामृषभस्तदा । प्रजानाथ! वह विचित्र ध्वज दुर्योधनके उत्तम रथपर सैकड़ों क्षुद्रधंटिकाओंकी ध्वनिसे शोभायमान था। उस महान् ध्वजसे युद्धस्थलमें आपके पुत्र कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनकी उस समय बड़ी शोभा हो रही थी
sañjaya uvāca |
dhvajena mahatā saṅkhye kurūṇām ṛṣabhas tadā |
pracalac-citra-dhvajo duryodhanasya ratho varaḥ |
śataśo kṣudra-ghaṇṭikā-ninādair abhirañjitaḥ |
tena dhvajena yuddha-sthale tava putrasya kurū-śreṣṭhasya tadā mahān śobhā babhūva ||
Sañjaya nói: Giữa chiến địa, con trai bệ hạ—Duryodhana, bậc nhất trong dòng Kuru—rực rỡ chói ngời. Chiến xa tuyệt hảo của chàng mang một đại kỳ và một tiêu chuẩn sặc sỡ lay động, lại càng huy hoàng bởi tiếng ngân của hàng trăm chiếc chuông nhỏ. Nhờ lá cờ cao vút ấy, chàng hiện lên đặc biệt lộng lẫy trên chiến trường—một hình ảnh của kiêu hãnh vương giả và phô bày võ uy giữa sự nghiêm trọng đạo lý của cuộc chiến.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward splendour—banner, chariot, and martial pageantry—can magnify a warrior’s presence, yet it implicitly contrasts such display with the deeper ethical weight of the war. It invites reflection on how glory and pride operate within a conflict whose righteousness is contested.
Sanjaya describes to Dhritarashtra how Duryodhana appears on the battlefield: his fine chariot carries a great, ornate, fluttering banner, and the sound of many small bells makes it striking. This is a visual-and-auditory portrait of Duryodhana’s prominence among the Kurus at that moment.