Adhyaya 13

Verse 1

निज जा धन #* (श्रीमद्धगवदगीतापर्व) त्रयोदशो 5 ध्याय: संजयका युद्धभूमिसे लौटकर धृतराष्ट्रको भीष्मकी मृत्युका समाचार सुनाना वैशम्पायन उवाच अथ गावल्गणिदिंद्वान्‌ संयुगादेत्य भारत । प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य भूतभव्यभविष्यवित्‌

Vaiśampāyana nói: Bấy giờ, hỡi hậu duệ của Bharata, vào một ngày kia, Saṃjaya—con của Gāvalgaṇa, bậc hiền trí có thể thấy tận mắt mọi biến cố và thấu biết quá khứ, hiện tại, vị lai—đã từ chiến địa trở về. Ông đến bên Dhṛtarāṣṭra đang chìm trong nỗi lo nghĩ, và trong niềm đau đớn khôn cùng, truyền báo tin dữ: Bhīṣma, vị tổ phụ của dòng Bharata, đã ngã xuống trên chiến trường.

Verse 2

ध्यायते धृतराष्ट्राय सहसोत्पत्य दु:खित: । आचष्ट निहतं भीष्म भरतानां पितामहम्‌

Vaiśampāyana nói: Sanjaya, bỗng đứng bật dậy trong nỗi đau, đến bên Dhṛtarāṣṭra đang chìm trong mối lo nghĩ, và báo rằng Bhīṣma—vị tổ phụ của dòng Bharata—đã bị đánh ngã trên chiến trường.

Verse 3

संजय उवाच संजयो<हं महाराज नमस्ते भरतर्षभ । हतो भीष्म: शान्तनवो भरतानां पितामह:

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, hỡi bậc tráng sĩ bậc nhất của dòng Bharata, xin cúi đầu kính lễ. Thần là Sañjaya, đến hầu trước bệ rồng. Bhīṣma—con của vua Śāntanu, vị tổ phụ của dòng Bharata—đã bị giết trong trận chiến.”

Verse 4

ककुदं सर्वयोधानां धाम सर्वधनुष्मताम्‌ । शरतल्पगत:ः सोड्द्य शेते कुरूपितामह:,जो समस्त योद्धाओंके ध्वजस्वरूप और सम्पूर्ण धनुर्धरोंके आश्रय थे, वे ही कुरुकुलपितामह भीष्म आज बाणशब्यापर सो रहे हैं

Sañjaya nói: Người từng là đỉnh cao và lá cờ hiệu của mọi chiến sĩ, là chỗ nương tựa của hết thảy cung thủ—Bhīṣma, bậc tổ phụ của dòng Kuru—nay hôm nay nằm trên giường tên.

Verse 5

यस्य वीर्य समाश्रित्य यूत॑ पुत्रस्तवाकरोत्‌ । स शेते निहतो राजन्‌ संख्ये भीष्म: शिखण्डिना

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, dựa vào võ lực của ai mà con trai bệ hạ dám đem tất cả ra đặt cược trong ván xúc xắc—thì chính Bhīṣma ấy nay nằm trên chiến địa, bị Śikhaṇḍin hạ sát trong cuộc giao tranh.”

Verse 6

यः सर्वान्‌ पृथिवीपालान्‌ समवेतान्‌ महामृथे । जिगायैकरथेनैव काशिपूर्या महारथ:

Sañjaya nói: Bhīṣma—bậc đại xa chiến—người trong đại chiến tại thành Kāśī đã một mình ngồi trên một cỗ chiến xa mà đánh bại tất cả các vua chúa tụ hội—chính Bhīṣma ấy hôm nay bị quật ngã do tác động của Śikhaṇḍin.

Verse 7

जामदग्न्यं रणे राम॑ यो5युध्यदपसम्भ्रम: | न हतो जामदग्न्येन स हतोड्द्य शिखण्डिना

Sañjaya nói: Người đã giao chiến với Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma) mà không hề nao núng, và Jāmadagnya cũng không thể giết được—chính Bhīṣma ấy hôm nay bị Śikhaṇḍin hạ sát.

Verse 8

महेन्द्रसदृश: शौर्ये स्थैयें च हिमवानिव । समुद्र इव गाम्भीर्ये सहिष्णुत्वे धरासम:,जो शौर्यमें देवराज इन्द्रके समान, स्थिरतामें हिमालयके समान, गम्भीरतामें समुद्रके समान और सहनशीलतामें पृथ्वीके समान थे

Sañjaya nói: Người ấy dũng mãnh như Mahendra (Indra), kiên định như Himavān (dãy Himalaya), thâm trầm như biển cả, và nhẫn nại như đất mẹ.

Verse 9

शरदंष्टो धनुर्वक्त्र: खड्गजिह्नलो दुरासद: । नरसिंह: पिता ते5द्य पाज्चाल्येन निपातित:

Sañjaya nói: Phụ vương của ngài, Bhīṣma—sư tử giữa loài người, mũi tên như răng, cung như chiếc miệng há rộng, kiếm như lưỡi, bởi thế gần như không thể áp sát trong chiến trận—hôm nay đã bị hoàng tử xứ Pāñcāla (Śikhaṇḍin) đánh gục. Lời báo ấy nhấn mạnh gánh nặng đạo lý u ám của chiến tranh: ngay cả bậc trưởng lão đáng kính và đáng sợ nhất cũng có thể ngã xuống khi cuộc xung đột chuyển sang mưu lược và định mệnh.

Verse 10

पाण्डवानां महासैन्यं यं दृष्टवोद्यतमाहवे । प्रावेपत भयोद्िग्नं सिंहं दृष्टवेव गोगण:

Sañjaya nói: Thấy đại quân Pāṇḍava đứng sẵn cho trận chiến, nó run lên vì sợ—như đàn bò rúng động khi trông thấy sư tử. (Trong mạch kể xung quanh, hình ảnh này nhấn mạnh rằng sự hiện diện và uy lực của Bhīṣma có thể khiến cả một đạo quân hùng hậu chùn bước, đồng thời báo trước cái giá khốc liệt của chiến tranh và bổn phận lạnh lùng của những chiến binh bị ràng buộc với phe mình đã chọn.)

Verse 11

परिरक्ष्य स सेनां ते दशरात्रमनीकहा । जगामास्तमिवादित्य: कृत्वा कर्म सुदुष्करम्‌

Sañjaya nói: Sau khi che chở quân đội của ngài suốt mười đêm, Bhīṣma—kẻ diệt các đạo quân thù—khi đã hoàn thành một chiến công khó bề gánh nổi, liền lặn xuống như mặt trời lúc xế chiều. Câu kệ xem sự ngã xuống của ông không phải là thất bại tầm thường, mà là sự khép lại một bổn phận ghê gớm trong chiến tranh, đánh dấu chấm dứt mười ngày ông làm lá chắn cho lực lượng Kaurava.

Verse 12

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत थ्रूमिपर्वमें उत्तरद्वीपादिसंस्थानवर्णनविषयक बारहवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: Người ấy, như Indra, không nao núng, không dao động, trút xuống hàng nghìn mũi tên như mưa và trong mười ngày đã tiêu diệt một arbuda—mười crore—chiến binh phe địch; chính Bhīṣma ấy nay nằm chết trên chiến địa, như cây bị bão nhổ bật gốc. Hỡi bậc quân vương dòng Bharata, tất cả đều là quả của lời mưu tính xấu của ngài; nếu không, Bhīṣma đã chẳng đáng chịu một kết cục thảm hại như vậy.

Verse 13

स शेते निहतो भूमौ वातभग्न इव द्रुम: । तव दुर्मन्त्रिते राजन्‌ यथा ना: स भारत

Sañjaya nói: “Ông ấy nằm chết trên đất, như cây bị gió quật gãy. Hỡi Đại vương, hỡi Bharata, điều này xảy ra bởi lời mưu tính xấu của ngài—nếu không, một số phận như thế đã chẳng giáng xuống ông.”