Shloka 9
Śrāddha-pravṛtti-kathana and Varjya-dravya-nirdeśa
Origin and Prohibitions in Śrāddha
एष्टव्या बहव: पुत्रा यद्येको5पि गयां व्रजेत् । यत्रासौ प्रथितो लोकेष्वक्षय्यकरणो वट:
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yady eko 'pi gayāṃ vrajet | yatrāsau prathito lokeṣv akṣayyīkaraṇo vaṭaḥ ||
Bhishma nói: Nên mong có nhiều con trai, vì dù chỉ một người trong số họ hành hương đến Gayā—nơi cây Akṣayavaṭa lừng danh khắp thế gian đứng đó, được truyền tụng là làm cho quả phúc của śrāddha trở nên bất hoại—thì cũng có thể đem lại lợi ích bền lâu cho tổ tiên. Vì vậy, con cháu được ca ngợi không chỉ để nối dõi, mà còn vì khả năng gìn giữ nghi lễ tổ tiên và ban phúc đức trường tồn.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the dharmic value of progeny in the context of pitṛdharma: even a single son who undertakes pilgrimage to Gayā and performs rites connected with Akṣayavaṭa can secure enduring, ‘imperishable’ benefit from śrāddha for the ancestors. Progeny is thus framed as a means of sustaining ancestral obligations and long-term merit.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, including duties toward ancestors. Here he highlights the famed Gayā-tīrtha and its Akṣayavaṭa, emphasizing that pilgrimage and śrāddha performed there are believed to yield inexhaustible results, and therefore having sons is praised because they can carry out such rites.