Shloka 11
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
सनातनो हि संकल्प: काम इत्यभिधीयते । रुद्रस्य तेज: प्रस्कन्नमग्नी निपतितं च यत्
sanātano hi saṅkalpaḥ kāma ity abhidhīyate | rudrasya tejaḥ praskannam agnau nipatitaṃ ca yat,
Bhishma nói: “Xung lực vĩnh cửu của ý định được gọi là Kāma (dục vọng). Nguồn tejas rực cháy của Rudra đã tuột ra và rơi vào Agni—Agni đã tiếp nhận và gìn giữ nó. (Từ đó, về sau các thần sẽ đặt luồng quang lực vĩ đại ấy—tựa như ngọn lửa thứ hai—vào sông Gaṅgā, và nó sẽ sinh ra thành một đứa trẻ, định mệnh trở thành nguyên nhân diệt trừ kẻ thù của chư thần.)”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames kāma (desire) as an ancient, enduring saṅkalpa—an initiating impulse that can set vast consequences in motion. Ethically, it suggests that desire is not merely personal craving but a powerful causal force that must be understood and governed within dharma.
Bhīṣma explains a mythic sequence: Rudra’s tejas (fiery potency) is emitted and falls into Agni, who receives it. This energy will later be transferred to the Gaṅgā and born as a child-warrior who becomes instrumental in destroying the enemies of the gods (a reference to the birth-motif of Skanda/Kārttikeya).