Shloka 48
Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)
कुक्कुटाश्व वराहाश्न राक्षसा भृगुनन्दन । इडा गाव: पय: सोमो भूमिरित्येव च स्मृति:
kukkutāśva-varāhāś ca rākṣasā bhṛgunandana | iḍā gāvaḥ payaḥ somo bhūmir ity eva ca smṛtiḥ ||
Bhishma nói: “Hỡi niềm vui của dòng Bhṛgu, gà trống, ngựa và lợn rừng được nói là mang bản tính Rākṣasa. Và theo điều truyền thống ghi nhớ: iḍā, bò, sữa và Soma—tất cả đều phải hiểu là những hình thái của chính Đất.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a traditional (smṛti-based) classification: certain animals are associated with rākṣasa-like qualities, while Iḍā, cows, milk, and Soma are affirmed as manifestations of Earth’s sustaining power—highlighting how dharma-texts read moral and ritual meaning into the natural world.
In Anuśāsana Parva, Bhishma continues instructing a sage of the Bhṛgu lineage, citing remembered tradition to explain symbolic origins/affiliations of creatures and to connect key ritual-nourishing elements (cows, milk, Soma, Iḍā) with the Earth.