Shloka 14
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
एवं तस्याग्रे पूर्वमर्ध वदेत गवां दाता विधिवत पूर्वदृष्ट: । प्रतिब्रूयाच्छेषमर्ध द्विजाति: प्रतिगृह्नन् वै गोप्रदाने विधिज्ञ:
evaṁ tasyāgre pūrvam ardhaṁ vadet gavāṁ dātā vidhivat pūrva-dṛṣṭaḥ | pratibrūyāc cheṣam ardhaṁ dvijātir pratigṛhṇan vai go-pradāne vidhi-jñaḥ ||
(dātā:) yā vai yūyaṁ so ’ham agādyaiva bhāvo yuṣmān dattvā cāham ātma-pradātā |
(pratigrahītā:) manaḥ-śyutā mana evopapannāḥ sandhukṣadhvaṁ saumya-rūpogra-rūpāḥ ||
Bhīṣma nói: Khi cử hành nghi lễ bố thí bò (go-dāna), người hiến tặng—sau khi đã hiện ra trước tầm mắt của người thọ nhận—phải theo đúng phép tắc mà tụng nửa câu kệ đầu. Rồi vị Bà-la-môn song sinh (dvija), am tường nghi thức bố thí bò và đang tiếp nhận lễ vật, đáp lại bằng cách tụng nửa câu kệ còn lại. Người hiến tặng tuyên ngôn: “Các ngươi thế nào thì ta cũng thế ấy—bản thể chúng ta không khác. Hôm nay đem các ngươi mà hiến tặng, kỳ thực ta đã hiến tặng chính tự thân ta.” Người thọ nhận đáp: “Sinh từ tâm và an lập trong tâm, hãy mang lấy hình tướng hiền hòa và hình tướng uy mãnh. Nay đã rời quyền sở hữu của người hiến mà thuộc về ta; vậy hãy ban những hưởng thụ như ý và làm thỏa lòng cả ta lẫn người hiến.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames cow-gift (go-dāna) as a dharmic act requiring correct ritual speech and intention: the donor identifies himself with the gift (“giving you is giving myself”), while the recipient ritually acknowledges the transfer of ownership and invokes the cows’ beneficent power to bring welfare to both parties.
Bhishma instructs on the formal exchange of recitations during go-dāna: first the donor recites a prescribed half-verse upon coming before the recipient; then the Brahmin recipient, while accepting the gift, recites the remaining half-verse as a ritual response completing the transaction.