Shloka 40
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूते: । गुर्वर्थ वा बालसंवृद्धये वा धेनुं दद्याद् देशकालेडविशिष्टे
vṛttiglāne sīdati cātimātraṃ kṛṣyarthaṃ vā homyahetoḥ prasūteḥ | gurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vā dhenuṃ dadyād deśakāle ’viśiṣṭe ||
Bhīṣma nói: Dẫu không có hoàn cảnh đặc biệt về nơi chốn hay thời điểm, vẫn nên bố thí một con bò đang cho sữa cho vị bà-la-môn có sinh kế suy sụp và đang chịu khổ nặng nề. Cũng vậy, ngay trong điều kiện thường, việc hiến tặng bò cho sữa là hợp lẽ khi cần cho nông canh, cho vật liệu dùng trong nghi lễ tế tự, để bồi dưỡng người phụ nữ mới sinh, để làm lễ phí dâng thầy (guru-dakṣiṇā), hoặc để nuôi dưỡng một đứa trẻ.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that gifting a milch cow is a highly meritorious and socially sustaining form of dāna, recommended even in ordinary circumstances when it relieves severe livelihood distress or supports essential duties—farming, Vedic rites, postpartum care, guru-dakṣiṇā, and child-rearing.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of giving. Here he specifies practical situations where donating a milk-giving cow is appropriate and beneficial, emphasizing compassion and maintenance of household and ritual life.