Shloka 313
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
रत्नभूमिं प्रदद्यात् तु कुलवंशं प्रवर्धयेत् । खेतके योग्य भूमि दान करनेवाला मनुष्य जगत्में शुभ सम्पत्ति प्राप्त करता है और जो रत्नयुक्त भूमिका दान करता है, वह अपने कुलकी वंश-परम्पराको बढ़ाता है
ratnabhūmiṁ pradadyāt tu kulavaṁśaṁ pravardhayet | khetake yogyabhūmi dāna karanevālā manuṣya jagat-meṁ śubha sampatti prāpta karatā hai aura jo ratnayukta bhūmikā dāna karatā hai, vaha apane kula-kī vaṁśa-paramparā-ko baṛhātā hai |
Bhishma nói: Người nào bố thí mảnh đất thích hợp cho canh tác sẽ đạt được phú quý cát tường ở đời; còn người nào hiến tặng mảnh đất giàu châu báu thì làm cho dòng dõi gia tộc mình hưng thịnh, mở rộng. Lời dạy nhấn mạnh rằng của bố thí phải thật sự hữu dụng, nuôi dưỡng sự sống; và những tặng phẩm cao quý, hiếm có được tin là đem lại công đức bền lâu cho xã hội và cho gia tộc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that the ethical value of a gift lies in its real usefulness: donating cultivable land brings auspicious prosperity, while donating exceptionally valuable (treasure-bearing) land is said to strengthen and expand one’s family lineage—illustrating the Mahabharata’s link between dana (charity), social welfare, and lasting merit.
In the Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma, especially gifts and duties. Here he specifies the fruits of different kinds of land-gifts: practical arable land yields worldly prosperity, and rarer, jewel-rich land yields enduring familial and reputational benefit.