Shloka 23
Cavana’s Tests of Kuśika and the Queen (अध्याय ५३: च्यवन–कुशिक-परिक्षा)
स मुनिस्तत् तदा दृष्टवा मत्स्यानां कदनं कृतम् । बभूव कृपयाविष्टो नि:श्वसंश्व॒ पुन: पुन:
sa munis tat tadā dṛṣṭvā matsyānāṁ kadanaṁ kṛtam | babhūva kṛpayāviṣṭo niḥśvasaṁś ca punaḥ punaḥ ||
Bhishma nói: “Khi vị hiền triết thấy đàn cá bị chém ngã và hủy diệt, lòng từ mẫn tràn ngập trong ông và hết lần này đến lần khác ông thở dài thật sâu. Cảnh ấy gợi lên sự nhạy cảm đạo đức trước nỗi tổn hại không cần thiết, và lòng thương xót bừng dậy khi chứng kiến khổ đau.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Witnessing suffering should awaken compassion; dharma is not only rule-following but also a cultivated sensitivity that recoils from needless violence and responds with mercy.
A sage observes that many fish have been killed (a slaughter/destruction has occurred). Seeing this, he is moved by pity and repeatedly sighs, signaling grief and empathetic distress.