Shloka 17
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
यथा शाद्रो5पि ब्राह्मण्यां जन्तुं बाह्ां प्रसूयते । एवं बाह्यृतराद् बाह्दाश्षातुर्वर्ण्यात् प्रजायते
bhīṣma uvāca | yathā śūdro 'pi brāhmaṇyāṃ jantuṃ bāhyaṃ prasūyate | evaṃ bāhyatarād bāhyaś cāturvarṇyāt prajāyate |
Bhīṣma nói: Cũng như một Śūdra, do kết hợp với người nữ Brāhmaṇa, sinh ra một đứa con bị loại khỏi trật tự varṇa (kẻ ngoại đẳng) gọi là Cāṇḍāla; cũng vậy, kẻ vốn đã ở ngoài trật tự xã hội, khi giao hợp với phụ nữ thuộc bốn varṇa (và cả phụ nữ thuộc những nhóm bị loại trừ hơn nữa), sẽ sinh ra dòng con bị xem là còn thấp kém hơn chính mình.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Within Bhishma’s normative discussion of dharma and social order, the verse asserts that unions crossing prescribed boundaries are regarded as producing offspring classified as socially excluded, and that exclusion is portrayed as compounding across generations.
In Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma is advising Yudhiṣṭhira on rules and consequences related to varṇa/jāti conduct; here he uses an analogy about birth and lineage to explain how certain unions are viewed in that framework.