Shloka 16
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भारत! ब्राह्मणसे शूद्रामें जो पुत्र उत्पन्न होता है, उसे तो धन न देनेका ही विधान है तो भी शूद्राके पुत्रको पैतृक धनका स्वल्पतम भाग--एक अंश दे देना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | bhārata! brāhmaṇe śūdrāyāṃ yo putra utpadyate, tasmai tu dhanaṃ na dātavyam iti vidhānam; tathāpi śūdrāyāḥ putrāya paitṛkasya dhanasya svalpatamaṃ bhāgam—ekam aṃśaṃ—dātavyaḥ || daśadhā pravibhaktasya dhanasya eṣa bhavet kramaḥ | savarṇāsu tu jātānāṃ samān bhāgān prakalpayet ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Bhārata, khi một người con sinh từ một Brāhmaṇa với phụ nữ Śūdra, luật định rằng không được trao tài sản cho người ấy. Tuy vậy, con trai của Śūdra vẫn nên được ban phần nhỏ nhất trong gia sản của cha—một phần. Đó là trật tự khi của cải được chia làm mười phần. Nhưng đối với các con trai sinh từ những phụ nữ cùng một varṇa, phải định phần bằng nhau cho tất cả.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a dharma-based rule for inheritance: in a ten-part division, sons born from women of the same varna receive equal shares, while a son connected with a Shudra mother is assigned only the smallest portion, reflecting the text’s normative social-legal framework.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is advising Yudhiṣṭhira on household and legal duties—specifically, how paternal wealth should be apportioned among sons under different marital/varna circumstances.