Shloka 34
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
क्योंकि इस प्रकार जो कन्याके लिये आभूषण लेकर कन्यादान किया जाता है, वह न तो मूल्य है और न विक्रय ही; इसलिये कन्याके लिये कोई वस्तु स्वीकार करके कन्याका दान करना सनातन धर्म है ।।
bhīṣma uvāca | evaṃ hi yā kanyāyāḥ kṛte bhūṣaṇāni gṛhītvā kanyādānaṃ kriyate, na tat mūlyaṃ na ca vikrayaḥ; tasmāt kanyāyāḥ kṛte kiñcid vastu pratigṛhya kanyādānaṃ sanātano dharmaḥ || dāsyāmi bhavate kanyām iti pūrvaṃ na bhāṣitam | ye cāhuyeṃ ca nāhuyeṃ ye cāvaśyaṃ vadanty uta, teṣāṃ sarveṣāṃ vacanāni kanyā-dānāt pūrvaṃ na uktavat-tulyāni ||
Bhīṣma nói: Khi nhận đồ trang sức vào dịp gả một trinh nữ, đó không phải là “giá” cũng chẳng phải “mua bán”; vì vậy, nhận một lễ vật theo tục lệ dành cho nàng rồi mới gả nàng được xem là quy tắc dharma từ thời cổ. Nhưng lời nói: “Ta sẽ gả con gái cho ngươi” không nên coi là đã ràng buộc chắc chắn từ trước: dù người ta nói với các kẻ cầu hôn khác nhau rằng “ta sẽ gả”, hay “ta sẽ không gả”, hay thậm chí “nhất định ta sẽ gả”, thì mọi lời ấy—cho đến khi việc trao gả được hoàn tất—đều bị xem như chưa thật sự có tính ràng buộc.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes customary marriage gifts (like ornaments for the bride) from a commercial sale: accepting such items does not make the maiden a commodity. He also teaches that verbal assurances about giving a daughter are not fully binding until the formal act of kanyādāna is actually performed.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma. Here he addresses norms around marriage arrangements: what counts as legitimate customary giving, and how to evaluate spoken promises about giving a maiden before the marriage rite is completed.