Shloka 24
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
नैकान्तो दोष एकस्मिंस्तदा केनोपपद्यते | धर्मतो यां प्रयच्छन्ति यां च क्रीणन्ति भारत
naikānto doṣa ekasmiṁs tadā kenopapadyate | dharmato yāṁ prayacchanti yāṁ ca krīṇanti bhārata ||
Bhīṣma nói: “Lỗi không thể tuyệt đối chỉ phát sinh ở một phía—vậy trong trường hợp ấy, làm sao có thể lập thành sự quy trách? Hỡi Bharata, khi một thiếu nữ được anh em, thân tộc đem gả theo dharma bằng nghi thức nắm tay (pāṇigrahaṇa), hoặc thậm chí được trao đi kèm sính giá, thì người đàn ông cưới nàng đúng phép—hay người đã trả giá—đưa nàng về nhà mình cũng không mắc lỗi đạo đức nào. Trong tình thế ấy, làm sao có thể nói rằng có tội lỗi phát sinh?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma argues that moral blame cannot be assigned absolutely to one party when a marriage occurs through socially recognized means—whether by lawful gifting of the bride or by a transaction accepted in that context; thus, taking the bride home in such a case is not, by itself, a doṣa.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and social conduct. Here he addresses a question about the legitimacy and fault (doṣa) in certain forms of marriage acquisition, asserting that in the described circumstances culpability does not arise.