Shloka 103
Vipula’s Guru-Obedience, Divine Flowers, and the Peril of Others’ Oaths (विपुलोपाख्यानम्—पुष्पप्राप्तिः शपथ-प्रसङ्गश्च)
बृहस्पतिप्रभृतिभिरमर्मन्ये सद्धि: कृतानि वै । शत्रुघाती नरेश! मुझे तो ऐसा लगता है कि स्त्रियोंकी बुद्धिमें जो अर्थ भरा है
bṛhaspatiprabhṛtibhir amarmanye saddhiḥ kṛtāni vai | śatrughātī nareśa! muhe to evaṃ lagatā hai ki striyoṃ kī buddhimeṃ yo artha bharā hai, usīkā niṣkarṣa (sārāṃśa) lekara bṛhaspati ādi satpuruṣoṃ ne nītiśāstrōṃ kī racanā kī hai |
Yudhiṣṭhira nói: “Muôn tâu đại vương, bậc diệt thù! Trẫm tin chắc rằng những trước tác về chính đạo và phép trị nước do các bậc hiền thánh như Bṛhaspati soạn ra đã được kết thành bằng cách chắt lọc chính tinh túy của ý nghĩa và trí khôn thực tiễn vốn ngự trong trí tuệ của phụ nữ.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse praises women’s practical discernment and suggests that authoritative works on ethics and statecraft (nītiśāstra), even those attributed to great sages like Bṛhaspati, reflect a distilled essence of that lived, meaningful intelligence—highlighting respect for experiential wisdom as a source of dharmic counsel.
In Anuśāsana Parva’s instruction-focused setting, Yudhiṣṭhira addresses a king (styled ‘slayer of foes’) while discussing principles of conduct and governance, and he underscores that renowned ethical/political teachings can be seen as drawn from the insightful understanding found in women.