Shloka 21
विधिवत क्षत्रियश्रेष्ठा: स च सर्वो जनस्तदा । इस प्रकार कुरुश्रेष्ठ भीष्मजीका दाह-संस्कार करके समस्त कौरव अपनी स्त्रियोंको साथ लेकर ऋषि-मुनियोंसे सेवित परम पवित्र भागीरथीके तटपर गये। उनके साथ महर्षि व्यास
tato bhāgīrathī devī tanayasya udake kṛte | niṣpāpa putragāṇ! yathārthaṃ śṛṇuta me vacaḥ | bhīṣmo rājocita-sadācāra-sampannaḥ | sa uttama-buddhiḥ śreṣṭha-kula-sampannaś ca ||
Khi các Kaurava đã hoàn tất lễ dâng nước (jalāñjali) cho người con của bà là Bhīṣma, nữ thần Bhāgīrathī (Gaṅgā) hiện ra trên mặt sông. Bị nỗi sầu thương quật ngã, bà khóc than và ai oán, rồi nói với các Kaurava: “Hỡi những người con vô tội, hãy lắng nghe điều ta nói, đúng như sự thật. Bhīṣma đầy đủ phong nghi xứng bậc vương giả—ngay thẳng trong lễ tục và kỷ cương. Người có trí tuệ ưu việt và xuất thân từ dòng dõi cao quý.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage upholds dharma through ritual and character: proper funerary offerings (udaka/tarpaṇa) are a duty, and Bhīṣma is praised as an exemplar of rājadharma—royal conduct grounded in sadācāra (ethical discipline), sound judgment, and noble responsibility.
After the Kauravas complete the water-offering for Bhīṣma on the bank of the Gaṅgā, the river-goddess Bhāgīrathī manifests on the water, grieving, and addresses them as ‘sinless sons,’ beginning a eulogy of Bhīṣma’s virtues.