Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

२१५७ कालयोगी--कालको भी योगबलसे जीतनेवाले

bahubhūto bahudharaḥ svarbhānur amito gatiḥ | nṛtyapriyo nityanarto nartakaḥ sarvalālasaḥ ||

Vāyu nói: “Ngài là Kāla-yogī—bậc dùng sức yoga mà thắng cả Thời Gian—đấng có đại âm. Ngài viên mãn mọi sở nguyện, và có bốn con đường để đạt đến Ngài: yoga của tri kiến, yoga của sùng tín, yoga của hành nghiệp, và Aṣṭāṅga-yoga. Ngài đi trong đêm, cùng đi với các prêta, cùng đi với các bhūta—Ngài là Maheshvara, cao vượt cả các chúa tể cõi đời. Ngài tuy một mà hóa nhiều, nâng đỡ muôn hình và muôn loài. Ngài là Svarbhānu; vô lượng là Ngài, và Ngài là cứu cánh tối thượng mà người mộ đạo và bậc giải thoát có thể đạt tới. Ngài yêu điệu vũ—vũ công vĩnh cửu—vừa tự mình múa, vừa khiến kẻ khác múa, và lòng thương mến của Ngài trải khắp muôn loài.”

बहुभूतःone who has become many; manifold-formed
बहुभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुभूत
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुधरःone who bears many (forms/beings)
बहुधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुधर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्भानुःSvarbhānu (name of an asura; eclipsing one)
स्वर्भानुः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वर्भानु
FormMasculine, Nominative, Singular
अमितःimmeasurable; infinite
अमितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमित
FormMasculine, Nominative, Singular
गतिःgoal; refuge; course
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
नृत्यप्रियःfond of dancing
नृत्यप्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootनृत्यप्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यनर्तःever-dancing; constant dancer
नित्यनर्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्यनर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नर्तकःdancer
नर्तकः:
Karta
TypeNoun
Rootनर्तक
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलालसःdesirous of all; having longing for all
सर्वलालसः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वलालस
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
M
Mahādeva/Śiva (implied by epithets)
S
Svarbhānu

Educational Q&A

The verse praises Śiva as simultaneously one and many, infinite and yet approachable as the highest spiritual goal (gati). It frames devotion as a path to the supreme refuge, while portraying the divine as dynamic—ever-active, moving the cosmos like a dancer who also makes others dance.

Vāyu is speaking in a hymn-like passage that enumerates Mahādeva’s names and qualities. This verse continues the litany of epithets, emphasizing Śiva’s cosmic manifestations, his boundlessness, and his role as the ultimate destination for devotees and liberated beings.