Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 115
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
धृतिमान् मतिमान् दक्ष: सत्कृतश्च युगाधिप: । गोपालियगगोपतिग्रामो गोचर्मवसनो हरि:
dhṛtimān matimān dakṣaḥ satkṛtaś ca yugādhipaḥ | gopālī gopatigrāmo gocarmavasano hariḥ ||
Thần Vāyu nói: “Ngài kiên định và trí tuệ, khéo léo và được mọi người tôn kính—Chúa tể của thời đại. Ngài là đấng hộ trì các căn, là chủ của đàn bò và của cộng đồng; khoác y phục bằng da bò, Ngài là Hari—đấng xóa tan khổ đau của những người sùng kính.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches an ethical ideal of divinity expressed through virtues: steadiness (dhṛti), intelligence (mati), competence (dakṣatā), and being worthy of honor (satkṛti). It also links true lordship with protection—of senses (self-mastery) and of dependents (cattle/communities)—and portrays the deity as one who alleviates devotees’ suffering (Hari).
Vāyu-deva is speaking in praise, listing epithets and attributes of the revered deity (Hari). The speech functions like a stotra-style identification: describing the divine figure through moral qualities, protective roles, and distinctive ascetic/ritual imagery (wearing cowhide).