Shloka 61
यज्ञ इज्यो महेज्यश्न क्रतुः सत्र सतां गति: । सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्
yajña ijyo mahejyaś ca kratuḥ satra satāṁ gatiḥ | sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānam uttamam ||
Bhīṣma nói: Ngài chính là tế lễ; Ngài là đấng đáng thờ phụng, đáng thờ phụng tối thượng. Ngài là kratu và satra, là nơi nương tựa và cứu cánh tối cao của bậc hiền thiện. Ngài thấy khắp, tự thể thường hằng giải thoát khỏi ràng buộc thế gian, biết hết thảy—Ngài chính là tri kiến tối thượng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the Supreme (understood here as Viṣṇu) with the very essence of Vedic religion and spiritual attainment: He is both the object of worship and the sacrificial act, the protector and final goal of the righteous, and the highest knowledge leading to liberation.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma—teaching from his bed of arrows—offers a hymn-like description of the Supreme’s attributes, emphasizing divine supremacy through epithets that connect ritual (yajña/kratu/satra), ethics (satāṁ gatiḥ), and metaphysics (all-seeing, ever-liberated, omniscient, highest knowledge).