Shloka 38
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृत: सम्प्रमर्दन: । अहःसंवर्तको वल्लिरनिलो धरणीधर:
āvartano nivṛttātmā saṁvṛtaḥ sampramardanaḥ | ahaḥsaṁvartako vahnir anilo dharaṇīdharaḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài là đấng làm xoay chuyển bánh xe luân hồi, nhưng Tự Ngã của Ngài mãi mãi siêu thoát khỏi ràng buộc. Được che phủ bởi chính năng lực yoga của mình, Ngài vẫn trở thành sức mạnh nghiền nát và khuất phục muôn loài qua những hình tướng dữ dội. Là Mặt Trời, Ngài khiến ngày hiện khởi đúng pháp; là Lửa, Ngài mang lễ vật hiến cúng; là Gió, Ngài vận hành như hơi thở sinh mệnh; và là Đấng nâng giữ địa cầu—như Varāha và Śeṣa—Ngài chống đỡ thế gian. Vì thế, Chúa tể được ca ngợi là một thực tại duy nhất, hiện ra thành nhiều công năng vũ trụ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Lord is one, yet manifests as many cosmic functions—sun, fire, wind, and world-support—while remaining inwardly free and untouched by bondage. Ethically, it urges reverence and alignment with dharma by recognizing a single divine order behind diverse powers.
Bhīṣma is praising the Lord through a chain of epithets, describing how the same divine reality operates the cosmos (time/day, sacrifice, breath, and the earth’s support) while remaining transcendent and veiled by yogic power.