Shloka 17
सर्व: शर्व: शिव: स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्यय: । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभव: प्रभुरीक्षर:
bhīṣma uvāca | sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇur bhūtādir nidhir avyayaḥ | sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhur īśvaraḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài là Tất Cả—hiện diện trong mọi hình tướng; Ngài là Śarva, Đấng thu nhiếp muôn loài vào thời tan rã; Ngài là Śiva, cát tường và vượt ngoài ba guṇa; Ngài là Sthāṇu, bất động và kiên định. Ngài là nguyên nhân đầu tiên của chúng sinh, là nơi nương tựa bất hoại mà mọi loài hòa nhập vào lúc tận cùng thời gian. Ngài tự ý hiển lộ, làm phát sinh quả báo cho mọi kẻ thọ hưởng, nâng đỡ tất cả, có nguồn gốc tối thượng, là Chúa Tể của muôn loài, và là Īśvara—quyền năng tối thượng không bị giới hạn bởi bất cứ phụ thuộc nào.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and ethical vision of the Supreme as both transcendent and immanent: the same Lord who dissolves the cosmos also sustains it, dispenses the fruits of actions, and remains imperishable. This supports dharma by grounding moral causality (karma-phala) and refuge (nidhi/avyaya) in a sovereign, auspicious Lord.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and praises the deity through a litany of divine names. Here he recites epithets of Śiva/Rudra, describing cosmic roles—creation/manifestation, sustenance, karmic governance, and dissolution—to establish the Lord’s supremacy and worthiness of worship.