Shloka 16
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वर: । नारसिंहवपु: श्रीमान् केशव: पुरुषोत्तम:
yogo yogavidāṁ netā pradhāna-puruṣeśvaraḥ | nārasiṁha-vapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài chính là Yoga—là bậc dẫn đạo của những ai thật sự biết yoga; là Chúa Tể của Prakṛti và Puruṣa. Ngài là Đấng vinh hiển mang thân Narasiṁha; là Śrīmān, luôn mang Śrī nơi ngực; là Keśava; và là Puruṣottama, bậc Tối Thượng vượt trên cả hữu hoại lẫn vô hoại.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Lord is both the goal and the guide of spiritual discipline: He is ‘Yoga’ (inner restraint and realization), the leader of yogic knowers, and the sovereign over both Prakṛti (nature) and Puruṣa (spirit). Ethically, it links dharma to self-mastery and devotion to the highest ruler who sustains cosmic and inner order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs and praises the Supreme through a litany of divine names and attributes. Here he enumerates epithets of Keśava—highlighting His yogic guidance, metaphysical lordship, protective Narasiṁha form, and supreme status beyond the perishable and imperishable.