Shloka 105
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दम: । अपराजित: सर्वसहो नियन्ता नियमोडयम:
dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ | aparājitaḥ sarvasaho niyantā aniyamo 'yamaḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài là người cầm cung và cũng chính là khoa học cung thuật; là cây gậy trừng phạt, là Đấng uốn nắn, và là kỷ luật ấy. Không bị kẻ thù khuất phục, có sức chịu đựng mọi điều, Ngài là bậc điều ngự sắp đặt muôn loài vào đúng bổn phận của mình—nhưng Ngài không bị ràng buộc bởi bất cứ quy tắc nào, không chịu sự chế ngự từ bên ngoài, là Đấng tối thượng tự tại.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True authority combines martial competence (dhanurdhara, dhanurveda) with ethical governance: punishment (daṇḍa) is meant to discipline and reform (dama), the ruler must be resilient (sarvasaha) and invincible in resolve (aparājita), and the highest sovereignty is self-governed—answerable to no coercive power (aniyama, ayama).
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by praising an exemplary figure through a chain of epithets, portraying the ideal upholder of order: a master archer and a just disciplinarian who regulates society while remaining supremely independent.