Shloka 103
अर्णुर्बृहत्कृश: स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् । अधृतः स्वधृत: स्वास्य: प्राग्वंशो वंशवर्धन:
aṇur bṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛn nirguṇo mahān | adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṁśo vaṁśavardhanaḥ ||
Bhīṣma nói: Ngài vi tế hơn cả cái vi tế nhất, mà cũng bao la hơn cả cái bao la nhất; cực kỳ mảnh nhẹ, mà cũng vô cùng dày nặng. Ngài mang mọi phẩm tính, nhưng vượt khỏi ba guṇa; vĩ đại bởi quyền năng, uy linh và trí tuệ vô song. Không gì nâng đỡ Ngài, Ngài tự nâng đỡ chính mình; rạng ngời, dung nhan quang minh. Ngài là Tổ nguyên sơ trước mọi tổ tiên, và là đấng làm tăng trưởng các dòng giống—mở bày sự tiếp nối của thế gian và gìn giữ mạch nối của các vương tộc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological paradox: the Supreme both pervades the realm of qualities (as their bearer) and yet transcends them (nirguṇa). He is simultaneously subtle and vast, unsupported by anything yet self-established—teaching that ultimate reality is not limited by ordinary categories and is the ground of cosmic order and lineage.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and praise of the Supreme. Here he recites epithets describing the Lord’s nature—cosmic, ethical, and metaphysical—within the broader devotional and didactic discourse.