Shloka 48
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(क्षत्रियास्तु ततो देवि द्विजानां पालने स्मृता: । यदि न क्षत्रियो लोके जगत् स्यादधरोत्तरम् ।।
kṣatriyās tu tato devi dvijānāṃ pālane smṛtāḥ | yadi na kṣatriyo loke jagat syād adharottaram || rakṣaṇāt kṣatriyair eva jagad bhavati śāśvatam || samyag guṇahito dharmo dharmaḥ paurahitakriyā | vyavahārasthitir nityaṃ guṇayukto mahīpatiḥ || prajāḥ pālayate yo hi dharmeṇa manujādhipaḥ | tasya dharmārjitā lokāḥ prajā-pālana-saṃcitāḥ ||
Đại Thần Mahādeva phán: “Vì thế, hỡi Nữ Thần, kṣatriya được ghi nhớ là những người tận tâm bảo hộ các bậc ‘hai lần sinh’ (dvija). Nếu trên đời không có kṣatriya, trật tự thế gian ắt bị đảo lộn và rơi vào loạn lạc. Chính nhờ sự che chở của kṣatriya mà thế giới này còn bền vững mãi. Với một bậc quân vương, dharma là tu dưỡng đúng đắn các phẩm chất cao quý và thực hành những việc đem lợi ích cho dân cư trong thành thị; người trị vì có đức phải luôn an trú trong lối xử sự công bằng và hợp pháp. Vị chúa tể loài người bảo hộ thần dân theo dharma sẽ đạt đến những cõi tốt đẹp—những cõi được đắc bởi dharma và tích tụ nhờ công đức gìn giữ muôn dân.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage defines rājadharma: the Kṣatriya’s essential role is protection—especially safeguarding the social-religious order represented by the twice-born—and the king’s dharma is to cultivate virtues, act for public welfare, and uphold just legal conduct; such protection yields spiritual merit and higher realms.
Śrī Mahādeva addresses Devī, explaining why Kṣatriyas are indispensable to the stability of the world and then specifying what counts as dharma for a ruler: welfare-oriented action, virtue, and consistent justice in public dealings, culminating in the reward gained by a king who protects his subjects righteously.