Shloka 47
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
क्षत्रियस्य स्मृतो धर्म: प्रजापालनमादित: । निर्दिष्टफलभोक्ता हि राजा धर्मेण युज्यते,क्षत्रियका सबसे पहला धर्म है प्रजाका पालन करना। प्रजाकी आयके छठे भागका उपभोग करनेवाला राजा धर्मका फल पाता है
kṣatriyasya smṛto dharmaḥ prajā-pālanam āditaḥ | nirdiṣṭa-phala-bhoktā hi rājā dharmeṇa yujyate |
Đại Thần Maheśvara phán: “Đối với một kṣatriya, bổn phận tối thượng mà truyền thống ghi dạy trước hết là bảo hộ và trị vì muôn dân. Vị vua chỉ thụ hưởng phần thu nhập đã được quy định đúng theo pháp (dharma) thì nhờ đó hòa hợp với dharma và xứng đáng dự phần vào quả báo của dharma.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines the primary kṣatriya duty as safeguarding and sustaining the people. Royal enjoyment of revenue is legitimate only when it is limited to the śāstra-prescribed share and grounded in the king’s protective responsibility; then the king is said to partake of dharma’s fruits.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on conduct and duties, Śrī Maheśvara speaks as a teacher of rajadharma, stating a normative rule: the king’s first obligation is prajā-pālana, and his right to receive a fixed share of income follows from fulfilling that duty in accordance with dharma.