Shloka 104
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
पितृलोकसमीपस्थास्त उज्छन्ति यथाविधि । इनके अतिरिक्त दूसरे भी बहुत-से शुद्धचित्त, दयाधर्मपरायण एवं पुण्यात्मा संत हैं, जिनमें कुछ चक्रचर (चक्रके समान विचरनेवाले), कुछ सोमलोकमें रहनेवाले तथा कुछ पितृलोकके निकट निवास करनेवाले हैं। ये सब शास्त्रीय विधिके अनुसार उज्छवृत्तिसे जीविका चलाते हैं || १०३ $ ।।
pitṛlokasamīpasthās ta ujjhanti yathāvidhi | samprakṣālāśmakutṭāśn dantolūkhalikāśn te |
Śrī Maheśvara nói: “Còn có rất nhiều ẩn sĩ khác, tâm thanh tịnh, giàu lòng từ mẫn, chuyên chú nơi dharma và đầy công đức—kẻ thì du hành theo lộ trình ‘như bánh xe’, kẻ ở cõi Soma, kẻ cư ngụ gần cõi Pitṛ (tổ tiên). Tất cả đều nuôi thân đúng theo quy phạm kinh điển bằng lối sống ujjha (sống nhờ phần còn lại). Trong số ấy, có người được gọi là samprakṣāla, có người aśmakutṭa, có người dantolūkhalika. Sống gần các thần được gọi là ‘những vị uống Soma’ và ‘những vị uống nhiệt’, họ sống không vợ, chế ngự các căn, và tiếp tục nếp khổ hạnh nương vào phần còn lại, phù hợp với dharma.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The passage praises disciplined ascetic livelihoods that follow śāstric rules: living on what is left over (ujjhavṛtti), remaining celibate, and practicing strict sense-restraint. Ethical purity (śuddhacitta), compassion (dayā), and steadfastness in dharma are presented as the defining virtues of such renunciants.
Maheśvara enumerates different classes of austere sages and where they dwell (near Pitṛloka or in Somaloka), describing their distinctive modes of subsistence (samprakṣāla, aśmakutṭa, dantolūkhalika) and their proximity to certain deities (Somapa and Uṣṇapa), emphasizing their regulated, renunciant way of life.