Shloka 5
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
तुल्यो यज्ञफलैरेतैस्तन्मे ब्रूहि पितामह । इसलिये जिस कर्मका अनुष्ठान दरिद्रों, गुणहीनों, एकाकी और असहायोंके लिये भी सुगम तथा बड़े-बड़े यज्ञोंके समान फल देनेवाला हो, उसीका मुझसे वर्णन कीजिये ।।
tulyo yajñaphalair etais tan me brūhi pitāmaha | idam aṅgirasā proktam upavāsaphalātmakam ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Vì vậy, bạch Tổ phụ, xin hãy nói cho con về pháp tu dễ thực hành ngay cả đối với người nghèo, kẻ chưa thành tựu, người cô độc và kẻ không nơi nương tựa, mà vẫn cho quả báo ngang với những đại tế lễ.” Bhīṣma đáp: “Điều ấy, người ta nói, do Aṅgiras truyền dạy, và mang bản chất là quả của việc trai giới, nhịn ăn (upavāsa).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma seeks a dharmic practice that is universally accessible—especially to those without wealth, status, or support—yet grants merit comparable to elaborate sacrifices; the verse points toward upavāsa (fasting) as such a high-yield, low-resource discipline.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma addresses the revered elder authority (“Pitāmaha”) and asks for guidance on a practice equal in fruit to great yajñas; he introduces that this teaching is attributed to the sage Aṅgiras and concerns the fruits of fasting.