Shloka 139
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
अभ्रावकाशशीलक्ष् तस्य भानोरिव त्विष: । जो मनुष्य सदा मुनि
abhrāvakāśaśīlakṣa tasya bhānor iva tviṣaḥ | yo manuṣyaḥ sadā muniḥ jitendriyaḥ krodhako jitanevālaḥ śiśravaḥ udaravegaṃ sadā kābūmeṃ rakhanevālaḥ niyamapūrvakaṃ trīṇy agniṣu āhutiṃ dānevālaḥ sandhyopāsanāyāṃ tatparaḥ | tathā yaḥ pavitraḥ san pūrvokta-nānāvidha-niyamānāṃ pālanapūrvakaṃ bhojanaṃ karoti sa ākāśa-samānaṃ nirmalaḥ bhavati tasya kāntiḥ sūrya-prabhā-samānaṃ prakāśate || divaṃ gatvā śarīreṇa svena rājan yathāmaraḥ ||
Bhīṣma nói: “Hào quang của người ấy rực rỡ như ánh mặt trời, và bản tính thì quang đãng, trong suốt như bầu trời. Ai sống như bậc hiền triết—tự chế, thắng giận, kềm giữ xung lực dục vọng và cơn thúc bách của cái bụng, theo đúng phép tắc dâng lễ vật vào ba ngọn lửa thiêng, chuyên cần lễ bái sandhyā mỗi ngày—người ấy, đã được thanh tịnh, chỉ thọ thực khi đang giữ trọn nhiều giới hạnh đã nói trước: người ấy trở nên không tì vết như trời cao, và ánh sáng của mình chiếu rạng như nắng. Hỡi Đại vương, lên cõi trời với chính thân này, người ấy trở nên như một vị thần.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined living—mastery of senses and anger, restraint in sexuality and appetite, faithful performance of Vedic fire-offerings, and regular sandhyā worship—purifies a person like the sky and makes their inner and outer radiance shine like the sun, leading to exalted post-mortem attainment (heavenly, god-like state).
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing King Yudhishthira on dharma. Here he praises the regulated, ritually grounded life of a self-controlled practitioner, describing its visible signs (purity and radiance) and its promised result (reaching heaven, becoming like an immortal).