Shloka 2
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
ब्रह्मक्षत्रेण नियमाश्च॒र्तव्या इति न: श्रुतम् उपवासे कथं तेषां कृत्यमस्ति पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | brahmakṣatreṇa niyamāś cartavyā iti naḥ śrutam | upavāse kathaṃ teṣāṃ kṛtyam asti pitāmaha pitāmaha ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch Tổ phụ, con nghe rằng Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ bị ràng buộc phải giữ các giới luật và kỷ cương. Nhưng con không thấy việc nhịn ăn làm sao giúp họ thành tựu mục đích—nhịn ăn trở thành bổn phận có ý nghĩa đối với họ bằng cách nào?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-inquiry: disciplines (niyama) are acknowledged as obligatory for Brahmins and Kshatriyas, but Yudhiṣṭhira asks for the ethical rationale—how fasting concretely serves their rightful aims. It invites an explanation of austerity as a means of self-control, purification, and strengthening commitment to duty.
In the Anuśāsana Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Pitāmaha’ and seeks clarification about the practical purpose of fasting within the duties of the leading social orders, preparing the ground for Bhīṣma’s teaching on observances and their fruits.