Shloka 48
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
(दारसंग्रहणात् पूर्व नाचरेन्मैथुनं बुध: । अन्यथा त्ववकीर्ण: स्यात् प्रायश्षित्तं समाचरेत् ।।
bhīṣma uvāca |
dārasaṅgrahaṇāt pūrvaṁ nācaren maithunaṁ budhaḥ |
anyathā tv avakīrṇaḥ syāt prāyaścittaṁ samācaret ||
na udīkṣeta paradārānś ca rahasya ekāsano bhavet |
indriyāṇi sadā yacchet svapne śuddhamanā bhavet ||
udakśirā na svapeta tathā pratyakśirā na ca |
prākśirās tu svaped vidvān athavā dakṣiṇāśirāḥ ||
Bhishma nói: “Trước khi cưới vợ, người trí không nên giao hợp; nếu không, sẽ bị xem là kẻ đã làm đổ vỡ lời nguyện tiết dục và phải làm lễ sám hối (prāyaścitta) cho đúng phép. Người ấy không nên nhìn đến vợ người khác, cũng không nên ngồi cùng nàng trên một chỗ trong nơi kín đáo. Phải luôn chế ngự các căn và giữ tâm thanh tịnh, dẫu trong mộng. Không nên ngủ quay đầu về phương bắc, cũng không về phương tây; bậc học giả nên ngủ quay đầu về phương đông hoặc phương nam.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma lays down a discipline of continence and sensory restraint before marriage, strict avoidance of another man’s wife in gaze and private proximity, purity of mind even in dreams, and a traditional rule about sleeping orientation (east or south) as part of regulated dharmic living.
Within Bhishma’s extended instruction on dharma in the Anushasana Parva, he gives prescriptive rules for personal conduct—especially sexual restraint and social boundaries—framing violations as ritual-ethical faults requiring prāyaścitta (expiation).