Shloka 256
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
वृद्धाय भारतप्ताय गर्भिण्यै दुर्बलाय च । ब्राह्मण, गाय, राजा, वृद्ध पुरुष, गर्भिणी स्त्री, दुर्बल और भारपीड़ित मनुष्य यदि सामनेसे आते हों तो स्वयं किनारे हटकर उन्हें जानेका मार्ग देना चाहिये
vṛddhāya bhārataptāya garbhiṇyai durbalāya ca | brāhmaṇa-gāva-rājānaḥ vṛddha-puruṣā garbhiṇī-strī durbalo bhāra-pīḍitaś ca manuṣyaḥ yadi sāmane āgaccheyuḥ, tadā svayaṃ kināre hatvā tebhyo gantum mārgaṃ dātavyaḥ ||
Bhishma dạy rằng lễ nhường đường là một hình thức của dharma: nếu người già, người đang chịu khổ nhọc, phụ nữ mang thai, người yếu ớt, hoặc những bậc đáng được kính trọng đặc biệt—như Bà-la-môn, bò, hay nhà vua—đi tới từ phía trước, thì phải tự mình né sang bên và nhường lối cho họ. Đó không chỉ là phép lịch sự xã hội, mà là kỷ luật biết nhận ra sự mong manh, tính thiêng và trật tự công cộng, thể hiện bằng việc dành không gian và quyền ưu tiên cho người cần được che chở hay tôn kính.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yielding the path is presented as a practical expression of dharma: one should step aside and give precedence to those who are vulnerable (elderly, pregnant, weak, burdened) and those traditionally held in special honor (Brahmin, cow, king).
In the Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on righteous conduct (ācāra). This verse gives a concrete rule of everyday behavior—how to act when meeting others on the road—linking courtesy with moral duty.