Shloka 9
शृङ्गिशापः—तक्षककाश्यपसंवादः (Śṛṅgī’s Curse and the Takṣaka–Kāśyapa Dialogue)
प्रतिग्रहीता तामस्मि न भरेयं च यामहम् । एवंविधमहं कुर्या निवेशं प्राप्तुयां यदि । अन्यथा न करिष्ये5हं सत्यमेतत् पितामहा:,(परंतु इसके लिये एक शर्त होगी--) “यदि मैं कभी अपने ही जैसे नामवाली कुमारी कन्या पाऊँगा, उसमें भी जो भिक्षाकी भाँति बिना माँगे स्वयं ही विवाहके लिये प्रस्तुत हो जायगी और जिसके पालन-पोषणका भार मुझपर न होगा, उसीका मैं पाणिग्रहण करूँगा।” यदि ऐसा विवाह मुझे सुलभ हो जाय तो कर लूँगा, अन्यथा विवाह करूँगा ही नहीं। पितामहो! यह मेरा सत्य निश्चय है
pratigrahītā tām asmi na bhareyaṃ ca yām aham | evaṃvidham ahaṃ kuryā niveśaṃ prāptuyāṃ yadi | anyathā na kariṣye'haṃ satyam etat pitāmahāḥ ||
Takṣaka nói: “Ta sẵn lòng nhận lấy tay nàng, nhưng ta sẽ không gánh lấy gánh nặng phải nuôi dưỡng một người vợ. Ta chỉ bước vào cuộc hôn phối ấy nếu ta tìm được một thiếu nữ cùng tên, cùng loại với ta—một người, như của bố thí, tự mình dâng đến hôn nhân mà không cần ai cầu hỏi, và việc chu cấp cho nàng không đổ lên vai ta. Nếu mối duyên ấy xuất hiện, ta sẽ cưới; bằng không, ta sẽ không cưới vợ. Thưa Tổ phụ, đó là lời quyết chân thật của ta.”
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical weight of a vow (satya) and the responsibilities implied by marriage: accepting a relationship while refusing its obligations is presented as a firm personal resolve, highlighting tensions between desire, duty, and truthfulness.
Takṣaka addresses an elder (“grandfather”) and states conditions under which he would agree to marry: only if a suitable maiden presents herself without solicitation and without imposing maintenance obligations; otherwise he will remain unmarried, asserting this as his truthful decision.