Shloka 10

सूर्यरथ-रचना, ध्रुव-प्रेरणा, मास-गणाः च

Jyotish-chakra: Surya’s Motion and Monthly Retinues

Devanagari script

ध्रुवेण प्रगृहीते वै विचक्राश्वे च रज्जुभिः भ्रमन्तमनुगच्छन्ति ध्रुवं रश्मी च तावुभौ

Transliteration

dhruveṇa pragṛhīte vai vicakrāśve ca rajjubhiḥ bhramantamanugacchanti dhruvaṃ raśmī ca tāvubhau

Translation

Được Dhruva (Sao Bắc Cực) nắm giữ vững chắc, và bị buộc bằng dây vào cỗ xe trời có bánh và ngựa, hai điều—Dhruva và tia dẫn đường—đi theo vòng quay ấy, nâng đỡ sự xoay chuyển có trật tự của bầu trời. Như vậy vũ trụ vận hành theo sắc lệnh của Pati (Chúa Tể), còn thế giới pashu (chúng hữu tình) vẫn bị ràng trong nhịp điệu của nghiệp và thời gian.

Word by Word

• ध्रुवेण: by Dhruva (Pole-Star)

• प्रगृहीते: firmly held/grasped

• वै: indeed

• विचक्राश्वे: to the (celestial) chariot having wheel(s) and horses

• च: and

• रज्जुभिः: by cords/ropes

• भ्रमन्तम्: revolving/turning

• अनुगच्छन्ति: they follow/attend

• ध्रुवम्: Dhruva/the fixed pole

• रश्मी: the ray/beam (guiding tether, rein-like ray)

• च: and

• तौ: those two

• उभौ: both

Speaker

Suta Goswami

Characters & Entities

• Shiva
• Dhruva

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It frames the universe as moving by a fixed axis and divine ordinance—supporting the Linga’s symbolism as the cosmic pillar (stambha) and Shiva as Pati who stabilizes and governs all motion.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

Shiva-tattva is implied as the unseen regulator (niyantṛ) behind cosmic mechanics: even the heavens revolve in an ordered way because the Supreme Pati establishes stability (dhruvatva) amid movement.

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

A contemplative Pashupata-oriented takeaway: meditate on the fixed inner axis (like Dhruva) while observing the mind’s revolutions—offering that steadiness to Shiva in Linga-puja as a practice of niyama and dhyāna.