Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 14

Cosmic Realms Above Dhruva, the Pātālas Below, and the Foundation of Pralaya

Ananta–Kāla

Devanagari script

निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः / द्रक्ष्यन्ति ब्रह्मणा युक्ता रुद्रलोकः स वै स्मृतः

Transliteration

nirmamā nirahaṅkārāḥ kāmakrodhavivarjitāḥ / drakṣyanti brahmaṇā yuktā rudralokaḥ sa vai smṛtaḥ

Translation

Những ai không chấp thủ, không ngã mạn, lìa dục và sân—hợp nhất với Brahman—sẽ được thấy cảnh giới tối thượng ấy. Cõi ấy được ghi nhớ là Rudraloka, thế giới của Rudra.

Word by Word

• निर्ममाः: free from possessiveness
• निर्ममाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural

• निरहङ्काराः: free from egoism
• निरहङ्काराः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरहङ्कार (प्रातिपदिक: निर् + अहङ्कार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; नञ्/उपसर्ग-पूर्वक तत्पुरुष

• कामक्रोधविवर्जिताः: devoid of desire and anger
• कामक्रोधविवर्जिताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम + क्रोध + विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; तत्पुरुष: कामक्रोध- (desire and anger) + विवर्जित (devoid of)

• द्रक्ष्यन्ति: will see
• द्रक्ष्यन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Simple future 3rd pl.

• ब्रह्मणा: by/with Brahman
• ब्रह्मणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• युक्ताः: endowed/connected
• युक्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; क्त-प्रत्ययान्त (joined/endowed)

• रुद्रलोकः: the world of Rudra
• रुद्रलोकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; तत्पुरुष: रुद्रस्य लोकः

• सः: that/it
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Pronoun nominative singular

• वै: indeed
• वै: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)

• स्मृतः: is called/known
• स्मृतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called/remembered’

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing on liberation and Rudraloka as the fruit of Brahma-yoga

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahman
• Rudra (Shiva)
• Rudraloka

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It implies that realization comes through Brahman-union (brahmaṇā yuktāḥ): when possessiveness, ego, desire, and anger fall away, one directly ‘sees’ the highest reality—expressed here as Rudraloka, a Shaiva name for the supreme liberated attainment.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse highlights Brahma-yoga grounded in vairāgya and inner purification: renouncing ‘mine’-ness (nirmama), dissolving ego (nirahaṅkāra), and mastering the kleshas of desire and anger (kāma-krodha). These are presented as prerequisites for direct realization (darśana).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

Although spoken in a Vaiṣṇava Purana context, the liberated goal is named Rudraloka, signaling a non-sectarian synthesis where Brahman-realization is equally expressed in Shaiva terminology (Rudra) and Vedantic language (Brahman).