Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 38
Madhu–Kaiṭabha, Nārāyaṇa’s Yoga-Nidrā, Rudra’s Manifestation, and the Aṣṭamūrti–Trimūrti Teaching
ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते ऽशुभाः प्रजाः / स्वात्मजैरेव तै रुद्रैर्निवृत्तात्मा ह्यतिष्ठत / स्थाणुत्वं तेन तस्यासीद् देवदेवस्य शूलिनः
tataḥ prabhṛti devo 'sau na prasūte 'śubhāḥ prajāḥ / svātmajaireva tai rudrairnivṛttātmā hyatiṣṭhata / sthāṇutvaṃ tena tasyāsīd devadevasya śūlinaḥ
Từ đó về sau, vị Thần ấy không còn sinh ra các loài bất tường nữa. Cùng với những Rudra—phát sinh từ chính tinh yếu của Ngài—Ngài an trụ, tâm quay về, rút khỏi sự tạo tác hướng ngoại và vững lập trong sự chế ngự nội tâm. Vì thế, Đấng Chúa tể của chư thiên, bậc cầm Tam Xoa, được gọi là Sthāṇu, “Đấng Kiên Trụ/Bất Động.”
Narrator (Purāṇic sage recounting the mythic etymology of Śiva as Sthāṇu)
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It presents divinity as capable of nivṛtti—withdrawal from outward projection—signifying inner steadiness (sthāṇutva). The divine ‘self’ is not compelled by creation; it can rest established in itself.
The key yogic cue is nivṛtta-ātmā—turning the mind inward from pravṛtti (outgoing activity) to steadiness. This aligns with Pāśupata-flavored discipline: restraint, inner establishment, and cessation of impure tendencies.
While explicitly about Rudra/Śiva, the Kurma Purana’s broader frame treats such divine functions (creation/withdrawal) as expressions of one supreme governance—supporting a Shaiva–Vaishnava synthesis rather than sectarian opposition.