Adhyaya 29

Verse 1

विष्णोरेवोपास्यत्वमित्यर्थनिरूपणं नामाष्टाविंशतमोध्यायः प्रवहानन्तरान्वक्ष्ये शृणु पक्षीन्द्रसत्तम / यो धर्मो ब्रह्मणः पुत्रो ह्यादिसृष्टौ त्वगुद्भवः

Nay ta sẽ lần lượt giảng giải phần tiếp theo: chương mang tên ‘Sự xác định ý nghĩa rằng chỉ riêng Viṣṇu là Đấng đáng được thờ phụng’. Hãy lắng nghe, hỡi bậc tối thượng trong các vua loài chim. Dharma ấy—là con của Brahmā ngay thuở đầu tạo hóa—đã phát sinh từ chính thân thể của ngươi (như con cháu của ngươi).

Verse 2

सज्जनान्सौम्यरूपेण धारणाद्धर्मनामकः / स एव सूर्यपुत्रोभूद्यमसंज्ञामवाप सः / पापिनां शिक्षकत्त्वात्स यम इत्युच्यते बुधैः

Do nâng đỡ và gìn giữ người hiền bằng hình tướng nhu hòa, Ngài được gọi là Dharma. Chính vị ấy, con của Thái Dương, nhận danh xưng “Yama”; và vì dạy dỗ, chế ngự kẻ tội lỗi, bậc trí gọi Ngài là “Yama”.

Verse 3

श्रीकृष्ण उवाच / प्रह्लादानन्तरं गङ्गा भार्या वै वरुणस्य च / प्रह्लादादधमा ज्ञेया महिम्ना वरुणाधिका

Śrī Kṛṣṇa phán: Sau Prahlāda là sông Gaṅgā, quả thật là hiền thê của Varuṇa. Nàng được hiểu là đứng kế sau Prahlāda; và trong uy đức của mình, nàng còn vượt cả Varuṇa.

Verse 4

स्वरूपादधमा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा / ज्ञानस्वरूपदं विष्णुं यमो जानाति सर्वदा

Những kẻ lìa xa bản tánh chân thật của mình phải được biết là hạng thấp kém nhất—không cần bàn cãi thêm. Yama luôn nhận biết Viṣṇu, Đấng ban cho hình tướng của tri kiến.

Verse 5

अतो गङ्गेति सा ज्ञेया सर्वदा लोकपावनी / भक्त्या विष्णुपदीत्येव कीर्तिता नात्र संशयः

Vì thế, nàng được biết là “Gaṅgā”, mãi mãi thanh tẩy các cõi; và với lòng sùng kính, nàng được ca tụng là “Viṣṇupadī” — dòng sông phát xuất từ bàn chân của Viṣṇu — điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 6

या पूर्वकाले यज्ञलिङ्गस्य विष्णोः साक्षाद्धरेर्विक्रमतः खगेन्द्र / वामस्य पादस्य नखाग्रतश्च निर्भिद्य चोर्ध्वाण्डकटाहखण्डम्

Hỡi Khagendra (Garuda), chúa tể loài chim! Thuở xưa, khi Viṣṇu—đấng mang chính thể của tế lễ—đích thân là Hari thực hiện bước chân vũ trụ, mũi móng nơi bàn chân trái của Ngài đã xuyên thủng và làm vỡ mảnh phía trên của vỏ trứng vũ trụ, chiếc “vạc” của toàn thể thế gian.

Verse 7

तदुदरमतिवेगात्सम्प्रविश्यावहन्तीं जगदघततिहन्तुः पादकिञ्जल्कशुद्धाम् / निखिलमलनिहन्त्रीं दर्शनात्स्पर्शनाच्च सकृदवगहनाद्वा भक्तिदां विष्णुपादे / शशिकरवरगौरां मीननेत्रां सुपूज्यां स्मरति हरिपदोत्थां मोक्षमेति क्रमेण

Bước nhanh vào dòng chảy của nàng và để nàng cuốn đi—con sông này, được thanh tịnh bởi bụi phấn từ bàn chân của Đấng diệt trừ từng đống tội lỗi của thế gian, tẩy sạch mọi vết nhơ. Chỉ cần thấy, chạm, hay dù chỉ một lần tắm mình, nàng ban lòng sùng kính nơi chân Viṣṇu. Ai tưởng niệm dòng sông tối thượng đáng thờ ấy—trắng sáng như ánh trăng, mắt như cá, sinh từ chân Hari—sẽ dần dần đạt đến giải thoát (mokṣa).

Verse 8

इन्द्रोपि वायुकरमर्दितवायुकूटबिन्दुं च प्राश्य शिरसि ह्यसहिष्णुमानः / भागीरथी हरिपदाङ्कमिति स्म नित्यं जानन्महापरमभागवतप्रधानः / भक्त्या च खिन्नहृदयः परमादरेण धृत्वा स्वमूर्ध्नि परमो ह्यशिवः शिवो ऽभूत्

Ngay cả Indra cũng không chịu nổi giọt (nước Gaṅgā) bị gió xô dập trên đỉnh đầu, nên đã uống lấy. Luôn biết rằng Bhāgīrathī (Gaṅgā) mang dấu ấn bàn chân Hari, vị đại bhāgavata bậc nhất ấy—lòng tan chảy vì bhakti—đã cung kính đội nàng trên chính đầu mình; nhờ vậy, kẻ từng được gọi là “Aśiva” (bất tường) đã trở thành Śiva (cát tường).

Verse 9

भागीरथ्याश्च चत्वारि रूपाण्यासन्खगेश्वर / महाभिषग्जनेन्द्रस्य भार्या तु ह्यभिषेचनी

Hỡi Chúa tể loài chim (Garuda), Bhāgīrathī (Gaṅgā) có bốn hình tướng. Và Abhiṣecanī là hiền thê của Mahābhiṣaj, bậc chúa trong hàng lương y.

Verse 10

द्वितीयेनैव रूपेण गङ्गा भार्या च शन्तनोः / सुषेणा वै सुषेणस्य भार्या सा वानरी स्मृता

Trong sự hiển lộ thứ hai, Gaṅgā trở thành hiền thê của vua Śantanu. Và Suṣeṇā—được nhớ là một vānarī (nữ nhân loài khỉ)—quả thật đã làm vợ của Suṣeṇa.

Verse 11

मण्डूकभार्या गङ्गा तु सैव मण्डूकिनी स्मृता / एवं चत्वारी रूपाणि गङ्गाया इति किर्तितमम्

Gaṅgā—được biết là hiền thê của Maṇḍūka—quả thật được tưởng nhớ với danh xưng Māṇḍūkinī. Như vậy, Gaṅgā được tuyên xưng là có bốn hình tướng.

Verse 12

आदित्याच्चैव गङ्गातः पर्जन्यः समुदाहृतः / प्रवर्षति सुवैराग्यं ह्यतः पर्जन्यनामकम्

Từ Mặt Trời và cả từ sông Hằng, người ta nói đến “Parjanya” — năng lực mang mưa. Vì Parjanya tuôn rải sự ly tham (vairāgya) thù thắng, nên được gọi là Parjanya.

Verse 13

शरंवराय पञ्चजन्याच्च पञ्च हित्वा जग्ध्वा गर्वकं षट्क्रमेण / स्वबाणस्य स्वहृदि संस्थितस्य भजेत्सदा नैव भक्तिं विषं च

Sau khi lìa bỏ năm đối tượng của giác quan và chế ngự năm căn, rồi theo kỷ luật sáu phần mà từng bước “nuốt” sạch kiêu mạn của ngã chấp, người ấy hãy luôn thờ phụng Đấng Chúa ngự trong chính trái tim mình như “mũi tên nội tại” của bản thân. Khi ấy, lòng bhakti không hóa thành độc, và độc cũng không thắng được bhakti.

Verse 14

लिङ्गं पुष्टं नैव कार्यं सदैव लिङ्गं पुष्टं कार्यमेवं सदापि / योनौ सक्तिर्नैव कार्या सदापि योनौ मुक्ते ऽसंगतो याति मुक्तिम्

Không nên mãi nuôi dưỡng liṅga-śarīra (thân vi tế); trái lại, hãy luôn tinh cần làm cho nó được thanh tịnh và kiên cố đúng pháp. Cũng chớ mãi chấp vào yoni (cõi thai sinh, tức đời sống hữu thân); khi thoát khỏi yoni, người không vướng mắc sẽ đi đến giải thoát.

Verse 15

वैराग्यमेवं प्रकारोत्येव नित्यमतः पर्जन्यस्त्वन्तकः पक्षिवर्य / एतावता शरभाख्यो महात्मा स चान्तरो स तु पर्जन्य एव

Vì thế, ly tham (vairāgya) quả thật có bản tính như vậy và cần được giữ làm niềm xác tín thường hằng. Hỡi Garuḍa, bậc tối thắng trong loài chim, Parjanya chính là Antaka (Đấng Kết Liễu, tức Tử thần). Chừng ấy đủ để biết bậc đại hồn mang danh Śarabha: Ngài là Đấng ở bên trong, ẩn mật—quả thật chính là Parjanya.

Verse 16

शश्वत्केशा यस्य गात्रे खगेन्द्र प्रभास्यन्ते शरभाख्यो पयोतः / यमस्य भार्या श्यामला या खगेन्द्र यस्मात्सदा कलिभार्यापिया च

Hỡi Garuḍa, bậc chúa tể loài chim, ai mà lông tóc trên thân luôn dựng đứng và rạng chiếu, người ấy được gọi là Śarabha. Và phối ngẫu của Yama là Śyāmalā, hỡi vua loài chim, cũng được truyền nói là thê tử của Kali.

Verse 17

मत्वा सम्यक् मानसं या करोति ह्यतश्च सा श्यामलासंज्ञकाभूत् / मलं वक्ष्ये हरिभक्तेर्विरोधी सुलोहपात्रे सन्निधानं च तस्य

Khi một người đã hiểu đúng mà vẫn cố ý phạm lỗi trong tâm, thì sự ô uế ấy được gọi là “Śyāmalā”. Nay ta sẽ nói về thứ cấu uế chống nghịch lòng sùng kính Hari, và cách khiến nó trú ngụ trong một bình sắt.

Verse 18

चिकित्सितं परदुः खं खगेन्द्र दरेर्भक्तैस्त्याज्यमेवं सदैव

Hỡi Khagendra (Garuda), đối với người sùng kính Chúa, việc làm cho kẻ khác chịu khổ—dù biện hộ là “chữa trị”—cũng phải từ bỏ; vì thế hãy dứt bỏ mọi lúc.

Verse 19

नोच्चाश्च ते हरिभक्तेर्विहीनास्तेषां संगो नैव कार्यः सदापि / पुराणसंपर्कविसर्जिनं च पुराणतालं च पुराणवस्त्रम्

Dẫu có vẻ cao sang, kẻ không có lòng sùng kính Hari thì chẳng thật cao quý. Chớ bao giờ kết giao với hạng ấy. Lại nên dứt bỏ những ràng buộc cũ kỹ—những giao du cũ, những nhịp vỗ tay phô trương rỗng, và cả y phục cũ—dấu hiệu của sự đạo hạnh héo khô, trống rỗng.

Verse 20

सुजीर्णकन्थाजिनमेखलं च यज्ञोपवीतं च कलिप्रियं च / प्रियं गृहं चोर्णविता नकं च समित्कुशैः पूरितं कुत्सितं च

Trong thời Kali, người ta ưa chuộng những dấu hiệu bề ngoài—mặc áo rách, khoác da nai, thắt đai, thậm chí mang cả sợi chỉ thiêng (yajñopavīta)—nhưng vẫn bám víu điều mình yêu: nếp nhà và tấm choàng len. Tay cầm đầy vật nghi lễ như củi tế và cỏ kuśa, song hạnh kiểm vẫn thấp hèn, đáng chê trách.

Verse 21

सर्वं चेत्कलिभार्याप्रियं च नैव प्रियं शार्ङ्गपाणेः कदाचित् / कांस्ये सुपक्वं यावनालस्य चान्नं तुषः पिण्याकं तुम्बबिल्वे पलाण्डुः

Dẫu mọi sự đều trở nên vừa lòng phụ nữ thời Kali, thì cũng chẳng bao giờ là điều khả ái đối với Śārṅgapāṇi (Đức Viṣṇu). Thức ăn nấu kỹ trong nồi đồng, hạt yavanāla đã nấu chín, cùng các thứ như cám, bã dầu, bầu bí, quả bilva và hành—đều không làm Ngài hoan hỷ khi dâng cúng.

Verse 22

दीर्घं तक्रं स्वादुहीनं कडूष्टणमेते सर्वे कलिभार्याप्रियाश्च / सुदुर्मुखं निन्दनं चार्यजानां सतोवमत्यात्मजानां प्रसह्य

Trong thời Kali, người ta lại ưa thứ sữa bơ chua (takra) để lâu—nhạt nhẽo, đắng và cay nồng. Họ cũng vui thích sự thô bạo: tâm tính xấu xí, vô lễ; lời phỉ báng bậc hiền; và sự mắng nhiếc không biết hổ thẹn đối với chính thân quyến và con cái mình, lại còn cưỡng ép mà làm.

Verse 23

सुपीडनं सर्वदा भर्तृवर्गे गृहस्थितव्रीहिवस्त्रादिचौर्यात् / प्रकीर्णभूतान्मूर्धजान्संदधानं करैर्युतं देवकलिप्रियं च

Vì luôn hành hạ gia tộc bên chồng, và vì trộm gạo, áo quần cùng các vật dụng khác trong nhà, kẻ tội lỗi bị bắt phải gom những sợi tóc trên đầu bị rơi rải rác rồi dùng tay khâu kết lại—một cực hình mà các sứ giả của Yama (Thần Chết) ưa thích.

Verse 24

इत्यादि सर्वं कलिभार्याप्रियञ्च सुनिर्मलं प्रिकरोत्येव सर्वम् / अतश्च सा श्यामलेति स्वसंज्ञामवाप सा देवकी संबभूव

Như thế, nàng đã làm cho mọi sự—kể cả những điều vốn không được ái thích bởi phối ngẫu của Kali—trở nên hoàn toàn thanh tịnh và ngăn nắp. Vì vậy nàng được danh xưng “Śyāmalā”, và được biết đến với tên Devakī.

Verse 25

युधिष्ठिरस्यैव बभूव पत्नीसंभाविता तत्र च देवकी सा / चन्द्रस्य भार्या रोहिणी वै तदेयमश्विन्यादिभ्यो ऽह्यधिका सर्वदैव

Tại đó, Devakī đáng tôn kính quả thật trở thành hiền thê của Yudhiṣṭhira. Nàng cũng được gọi là Rohiṇī, phối ngẫu của Mặt Trăng; và nàng luôn được xem là vượt trội hơn cả Aśvinī cùng các túc khác trong các nguyệt tú.

Verse 26

रोणीं धृत्वा रोहति योग्यस्थानं तस्माच्च सा रोहिणीति प्रसिद्धा / आदित्यभार्या नाम संज्ञा खगेन्द्र ज्ञेया सा नारायणस्य स्वरूपा

Mang danh ‘Roṇī’, nàng thăng lên đúng ngôi vị; vì thế được xưng tụng là Rohiṇī. Hỡi chúa loài chim, hãy biết danh hiệu của nàng là ‘hiền thê của Āditya’; nàng là một sự hiển lộ của Nārāyaṇa.

Verse 27

संजानातीत्येव संज्ञामवाप संज्ञेति लोके सूर्य भार्या खगेन्द्र / ब्रह्मण्डस्य ह्यभिमानी तु देवो विराडिति ह्यभिधामाप तेन

Hỡi Khagendra, do thật sự ‘đã biết’ (saṃjānāt) nên nàng đạt được danh Saṃjñā; vì vậy trong đời nàng được gọi là Saṃjñā, hiền thê của Thái Dương. Và vị thần làm chủ sự tự-đồng nhất nội tại của trứng vũ trụ (brahmāṇḍa) cũng nhờ nàng mà được xưng danh là Virāṭ.

Verse 28

गङ्गादिषट्कं सममेव नित्यं परस्परं नोत्तमं नाधमं च / प्रधानाग्नेः पाविकान्यैव गङ्गा सदा शुभा नात्र विचार्यमस्ति

Sáu dòng nước thánh bắt đầu từ Gaṅgā vốn luôn đồng đẳng về công đức; giữa chúng không có cao hay thấp. Tuy vậy, Gaṅgā—sinh từ ngọn lửa nguyên sơ và tự tánh thanh tẩy—mãi mãi cát tường; điều này không cần bàn cãi.

Verse 29

आसां ज्ञानत्पुण्यमाप्नोति नित्यं सदा हरिः प्रीयते केशवोलम् / गङ्गादिभ्यो ह्यवराह्यग्निजाया स्वाहासंज्ञाधिगुणा नैव हीना

Nhờ hiểu biết những điều ấy, người ta luôn đạt công đức; và Hari—Keshava—hằng hoan hỷ. Thật vậy, dù bị xem là ‘thấp hơn’ so với Gaṅgā và các dòng sông thánh khác, nhưng nàng hoàn toàn không kém phần nào: vì nàng là hiền thê của Agni, nổi danh với danh xưng Svāhā, và đầy đủ những phẩm tính thù thắng.

Verse 30

स्वाहाकारो मन्त्ररूपाभिमानी स्वाहेति संज्ञामाप सदैव वीन्द्र / अग्नेर्भार्यातो बुद्धिमान् संबभूव ब्रह्माभिमानी चन्द्रपुत्रो बुधश्च

Hỡi Indra, chính tiếng xướng ‘svāhā’, vị chủ trì hình thái thần chú, mãi mãi được biết với danh Svāhā. Từ Svāhā, hiền thê của Agni, sinh ra Budha bậc trí—con của Mặt Trăng—được đồng nhất với nguyên lý Brahmā, tức trí tuệ sáng tạo.

Verse 31

बुद्ध्याहरद्वै राष्ट्रजातं च सर्वं धृतं त्वतो बुधसंज्ञामवाप / एवं चाभूदभिमन्युर्महात्मा सुभद्राया जठरे ह्यर्जुनाच्च

Nhờ trí tuệ, ngài thật sự chinh phục và nâng đỡ toàn thể dòng tộc Rāṣṭra; vì thế ngài được gọi là “Budha” (Bậc Hiền Trí). Cũng vậy, Abhimanyu, bậc đại hồn, đã sinh trong thai Subhadrā, do Arjuna mà có.

Verse 32

कृष्णस्य चन्द्रस्य यमस्य चांशैः स संयुतस्त्वश्विनोर्वै हरस्य / स्वाहाधमश्चन्द्रपुत्रो बुधस्तु पादारविन्दे विष्णुदेवस्य भक्तः

Budha (Sao Thủy), con của Mặt Trăng, được nói là kết thành từ các phần của Kṛṣṇa, của Mặt Trăng và của Yama, lại còn liên hệ với đôi Aśvin và với Hara (Śiva). Sinh từ Svāhā, Budha ấy là người sùng kính nơi đôi chân sen của Thượng Đế Viṣṇu.

Verse 33

नामात्मिका त्वश्विभार्या उषा नाम प्रकीर्तिता / बुधाधमा सा विज्ञेया स्वाहा दशगुणाधमा

Thần chú mang tên “Nāmātmikā” được tuyên xưng chính là Uṣā, hiền thê của đôi Aśvin. Hãy biết rằng nàng kém hơn “Budhā”; và “Svāhā” lại được nói là kém hơn nữa gấp mười lần.

Verse 34

नकुलस्य भार्या मागधस्यैव पुत्री शल्यात्मजा सहदेवस्य भार्या / उभे ह्येते अश्विभार्या ह्युषापि उपासते षड्गुणं विष्णुमाद्यम् / अतो ऽप्युषासंज्ञका सा खगेन्द्र अनन्तराञ्छृणु वक्ष्ये महात्मन्

Vợ của Nakula—là ái nữ của vua xứ Magadha—và vợ của Sahadeva—sinh từ Śalya—cả hai quả thật thuộc mối liên hệ với dòng Aśvin; và Uṣā cũng thờ phụng Viṣṇu nguyên thủy, Đấng đầy đủ sáu đức thần linh. Vì thế nàng cũng được gọi bằng danh Uṣā. Hỡi Khagendra (Garuda), hãy nghe tiếp; nay ta sẽ nói điều kế tiếp, hỡi bậc đại hồn.

Verse 35

ततः शक्तिः पृथिव्यात्मा शनैश्चरति सर्वदा / अतः शनैश्चरो नाम उषायाश्च दशाधमाः

Sau đó, năng lực ấy—mang bản tính của địa—luôn vận hành chậm rãi. Vì vậy được gọi là Śanaiścara (“đấng đi chậm”); và cũng nhắc đến mười người con sa sút nhất của Uṣā.

Verse 36

कर्मात्मा पुष्करो ज्ञेयः शनरथ यमो मतः / नयाभिमानी पुरुषः किञ्चिन्नम्नो दशावरः

Hãy biết Puṣkara là đấng có bản tính là nghiệp (người quản trị các hành nghiệp). Śanaratha được xem là Yama. Còn kẻ tự phụ về mưu lược và lối hành xử thế gian được gọi là Kiñcinnāmā; (một vị khác) được biết là Daśāvara.

Verse 37

हरिप्रीतिकरो नित्यं पुष्करे क्रीडते यतः / अतस्तु पुष्कलो नाम लोके स परिकीर्तितः

Vì người ấy luôn làm đẹp lòng Hari và không ngừng vui chơi nơi Puṣkara, nên trong thế gian người ấy được tôn xưng với danh hiệu Puṣkala.

Verse 38

हरि प्रीतिकरान्धर्मान्वक्ष्ये शृणु खगाधिप / प्रातः काले समुत्थाय स्मरेन्नारायणं हरिम्

Ta sẽ nói về những pháp (dharma) làm đẹp lòng Hari—hãy lắng nghe, hỡi Chúa tể loài chim (Garuda). Sáng sớm thức dậy, hãy tưởng niệm Nārāyaṇa, Hari.

Verse 39

तुलसीवन्दनं कुर्याच्छ्रीविष्णुं संस्मरेत्खग / विण्मूत्रोत्सर्गकाले च ह्यपानात्मककेशवम्

Hỡi Chim (Garuda), hãy đảnh lễ Tulasī và tưởng niệm Śrī Viṣṇu. Và vào lúc đại tiểu tiện, hãy tưởng niệm Keśava như đấng chủ trì apāna, luồng sinh khí đi xuống.

Verse 40

त्रिविक्रमं शौचकाले गङ्गापानकरं हरिम् / दन्तधावनकाले तु चन्द्रान्तर्यामिणं हरिम्

Khi tẩy rửa thân thể, hãy tưởng niệm Hari như Trivikrama, và như đấng ban cho ngụm nước Gaṅgā thanh tịnh. Còn khi chải răng, hãy tưởng niệm Hari là Antaryāmin, Đấng Nội Tại ngự trong Mặt Trăng.

Verse 41

मुखप्रक्षालने काले माधवं संस्मरेत्खग / गवां कण्डूयने चैव स्मरेद्गोवर्धनं हरिम्

Hỡi Khaga (Garuda), khi rửa mặt hãy tưởng niệm Mādhava; và khi gãi ngứa hay chăm sóc đàn bò, hãy nhớ Hari với danh hiệu Govardhana.

Verse 42

सदा गोदोहने काले स्मरेद्गोपालवल्लभम् / अनन्तपुण्यार्जितजन्मकर्मणां सुपक्वकाले च खगेन्द्रसत्तम

Khi vắt sữa bò, hãy luôn tưởng niệm Đấng được người chăn bò yêu kính (Śrī Viṣṇu/Kṛṣṇa). Hỡi bậc tối thượng trong các vua loài chim, đối với những ai có sinh ra và nghiệp hạnh được tích lũy bởi công đức vô tận, sự tưởng niệm ấy sẽ kết quả khi thời cơ chín muồi viên mãn.

Verse 43

स्पर्शे गवां चैव सदा नृणां वै भवत्यतो नात्र विचार्यमस्ति / यस्मिन् गृहे नास्ति सदोत्तमा च गौर्यङ्गणे श्रीतुलसी च नास्ति

Nhờ chạm đến bò, con người luôn được điềm lành—điều ấy không cần bàn cãi. Nhưng ngôi nhà nào không có người phụ nữ chủ gia đình hiền đức, lại không có Tulasī thiêng nơi sân, thì ngôi nhà ấy thiếu vắng phúc lành tối thượng.

Verse 44

यस्मिन् गृहे देवमहोत्सवश्च यस्मिन् गृहे श्रवणं नास्ति विष्णोः / तत्संसर्गाद्याति दुः खादिकं च तस्य स्पर्शो नैव कार्यः कदापि

Ngôi nhà nào không có việc nghe tụng và lắng nghe về Viṣṇu—dẫu có tổ chức đại lễ cho chư thiên—thì sự giao du với nơi ấy chỉ đem lại khổ đau và những điều tương tự. Vì vậy, chớ bao giờ tiếp xúc với chốn ấy, vào bất cứ lúc nào.

Verse 45

गोस्पर्शनविहीनस्य गोदोहनमजानतः / गोपोषणविहीनस्य प्राहुर्जन्म निरर्थकम्

Người ta nói đời người là vô ích—nếu chưa từng chạm đến bò, không biết cách vắt sữa bò, và không chăm nuôi, hộ trì đàn bò.

Verse 46

गोग्रासमप्रदातुश्च गोपुष्टिं चाप्यकुर्वतः / गतिर्नास्त्येव नास्त्येव ग्रामचाण्डालवत्स्मृतः

Người không dâng dù chỉ một miếng ăn cho bò, lại không chăm nom và nuôi dưỡng bò, thì thật không có thiện thú—hoàn toàn không có. Người ấy được nhớ như kẻ tiện dân (caṇḍāla) trong làng.

Verse 47

वत्स्यस्य स्तनपाने च बालकृष्णं तु संस्मरेत् / दधिनिर्मन्थने चैव मन्थाधारं स्मरेद्धरिम्

Khi bê con đang bú sữa, hãy tưởng niệm Kṛṣṇa thuở ấu thơ. Và khi khuấy (đánh) sữa chua, hãy nhớ Hari là đấng làm chỗ nương cho cây khuấy.

Verse 48

मृत्तिकास्नान काले तु वराहं संस्मरेद्धरिम् / पुण्ड्राणां धारणे चैव केशवादींश्च द्वादश

Khi tắm bằng đất sét thiêng (mṛttikā), hãy tưởng niệm Hari trong hình tướng Varāha. Và khi điểm tilaka (puṇḍra), cũng hãy xưng tụng mười hai danh hiệu bắt đầu từ Keśava.

Verse 49

मुद्राणां धारणे चैव शङ्खचक्रगदाधरम् / पद्मं नारायणीं मुद्रां क्रुद्धोल्कादींश्च संस्मरेत्

Khi kết ấn (mudrā) thánh, hãy tưởng niệm Đấng mang ốc tù và, đĩa thần và chùy. Cũng hãy nhớ hoa sen, ấn Nārāyaṇī, và các hình tướng hộ vệ uy mãnh bắt đầu từ Kruddholkā.

Verse 50

श्रीरामसंस्मृतिं चैव संध्याकाले खगोत्तम / अच्युतानन्तगोविन्दाञ्छ्राद्धकाले च संस्मरेत्

Hỡi bậc tối thượng trong loài chim (Garuda), vào lúc hoàng hôn (sandhyā) hãy tưởng niệm Śrī Rāma; và vào lúc cử hành lễ śrāddha cũng hãy tưởng niệm Acyuta, Ananta và Govinda.

Verse 51

प्राणादिकपञ्चहोमेचानिरूद्धादींश्च संस्मरेत् / अन्नाद्यर्पणकाले तु वासुदेवं च संस्मरेत्

Trong năm lễ hiến cúng (homa) bắt đầu bằng lễ dâng prāṇa, nên tưởng niệm Aniruddha và các hình thái Vyūha khác. Và vào lúc dâng thức ăn cùng các vật phẩm, cũng nên tưởng niệm Vāsudeva.

Verse 52

अपोशनस्य काले तु वायोरन्तर्गतं हरिम् / बस्त्रधारणकाकाले तु उपेन्द्रं संस्मरेद्धरिम्

Vào lúc tẩy rửa sau khi bài tiết, nên tưởng niệm Hari đang ngự trong Vāyu (khí lực sinh mệnh). Và vào lúc mặc y phục, nên tưởng niệm Hari với danh hiệu Upendra.

Verse 53

यज्ञोपवीतस्य च धारणे तु नारायणं वामनाख्यं स्मरेत्तु / आर्तिक्यकाले च तथैव विष्णोः सम्यक् स्मरेत्पर्शुरामाख्यविष्णुम्

Khi đeo sợi chỉ thiêng yajñopavīta, nên tưởng niệm Nārāyaṇa với hình thái Vāmana. Cũng vậy, vào lúc cử hành lễ ārati dâng Viṣṇu, hãy tưởng niệm đúng đắn Viṣṇu trong hình thái Paraśurāma.

Verse 54

अपोशनेवैश्वदेवस्य काले तदन्यहोमादिषु भस्मधारणे / स्मरेत्तु भक्त्या परमादरेण नारायणं जामदग्न्याख्यरामम्

Vào lúc cúng Vaiśvadeva, khi thực hành ācamana (nhấp nước thanh tịnh), cũng như trong các nghi lễ homa khác và khi đeo tro thiêng, hãy với lòng bhakti và sự tôn kính tối thượng mà tưởng niệm Nārāyaṇa—tức Rāma nổi danh là Jāmadagnya (Paraśurāma).

Verse 55

त्रिवारतीर्थग्रहणस्य काले कृष्णं रामं व्यासदेवं क्रमेण / शङ्खोदकस्योद्धरणे चैव काले मुकुन्दरूपं संस्मरेत्सर्वदैव

Vào lúc thọ nhận nghi thức tắm thánh ba lần (tīrtha-grahaṇa), hãy lần lượt tưởng niệm Kṛṣṇa, Rāma và Vyāsadeva. Và vào lúc múc nước từ vỏ ốc (śaṅkha), hãy luôn quán niệm hình tướng Mukunda.

Verse 56

ग्रासेग्रासे स्मरणं चैव कार्यं गोविन्दसंज्ञस्य विशुद्धमन्नम् / एकैकभक्ष्यग्रहणस्य काले सम्यक् स्मरेदच्युतं वै खगेन्द्र

Mỗi miếng ăn, người tu nên thực hành niệm tưởng; thọ dụng thức ăn thanh tịnh đã dâng cúng dưới danh hiệu Govinda. Khi gắp từng món, hãy khéo niệm Acyuta—Đấng Bất Hoại—hỡi Khagendra (Garuda).

Verse 57

शाकादीनां भक्षणे चैव काले धन्वन्तरिं स्मरेच्चैव नित्यम् / तथा परान्नस्य च भोगकाले स्मरेच्च सम्यक् पाण्डुरङ्गं च विष्णुम्

Khi ăn rau và các món tương tự, hãy luôn niệm Dhanvantari. Cũng vậy, khi thọ dụng thức ăn do người khác nấu, lúc hưởng dùng hãy khéo niệm Pāṇḍuraṅga—Đức Viṣṇu.

Verse 58

हैयङ्गवीनस्य च भक्षणे वै सम्यक् स्मरेत्ताण्डवाख्यं च कृष्णम् / दध्यन्नभक्षे परमं पुराणं गोपालकृष्णं संस्मरेच्चैव नित्यम्

Khi thọ dụng haiyaṅgavīna (bơ tươi), hãy khéo niệm Kṛṣṇa, đấng được gọi là Tāṇḍava. Và khi ăn dadhyanna (cơm trộn sữa chua), hãy luôn niệm Gopāla-Kṛṣṇa, Đấng Cổ Sơ tối thượng.

Verse 59

दुग्धान्नभोगे च तथैव काले सम्यक् स्मरेच्छ्रीनिवासं हरिं च / सुतैलसर्पिः षु विपक्वभक्षसंभोजने संस्मरेद्व्यङ्कटेशम्

Khi thọ dụng cơm nấu sữa, đúng thời, hãy khéo niệm Hari—Śrīnivāsa. Và khi ăn các món chín kỹ được nấu với dầu tốt và bơ ghee, hãy niệm Vyaṅkaṭeśa (Veṅkaṭeśvara).

Verse 60

द्राक्षासुजम्बूकदलीरसालनारिङ्गदाडिम्बफलानि चारु / स्मरेत्तु रम्भोत्तमनारिकेलधात्रीसुभोगे खलु बालकृष्णम्

Nho, trái jambu, chuối, xoài, cam và lựu—những quả đẹp đẽ ấy; và trong các sự thọ hưởng ngọt lành như chuối, chuối thượng hạng, dừa và āmalakī—hãy nhất định niệm Bāla-Kṛṣṇa, Kṛṣṇa Hài Đồng.

Verse 61

सुपानकस्यैव च पानकाले सम्यक् स्मरेन्नारसिंहाख्यविष्णुम् / गङ्गामृतस्यैव च पानकाले गङ्गातातं संस्मरेद्विष्णुमेव

Khi uống supānaka (thánh ẩm), hãy nhớ đúng đắn Viṣṇu mang danh Narasiṁha. Và khi uống nước sông Gaṅgā, hãy chỉ nhớ riêng Viṣṇu—Đấng che chở như bậc phụ thân của Gaṅgā.

Verse 62

प्रयाणकाले संस्मरेत्तार्क्ष्यवाहं नारायणं निर्गुणं विश्वमूर्तिम् / पुत्रादीनां चुंबने चैव काले सुवेणुहस्तं संस्मरेत्कृष्णमेव

Khi đến lúc lìa thân, hãy nhớ Nārāyaṇa—Đấng cưỡi Garuḍa, vượt ngoài các guṇa, và có vũ trụ làm thân tướng. Ngay cả lúc con cái và người thân đang hôn từ biệt, cũng hãy chỉ nhớ Kṛṣṇa—Đấng cầm sáo trong tay—mà thôi.

Verse 63

सुखङ्गकाले स्वस्त्रियश्चैव नित्यं गोपि कुचद्वन्द्वविलासिनं हरिम् / तांबूलकाले संस्मरैच्चैव नित्यं प्रद्युम्नाख्यं वासुदेवं हरिं च

Trong lúc hoan lạc thân mật, hãy luôn nhớ Hari—Đấng vui đùa với đôi bầu ngực của nàng gopī. Và khi dùng trầu (tāmbūla), hãy luôn nhớ Hari là Vāsudeva, cũng được gọi bằng danh Pradyumna.

Verse 64

शय्याकाले संस्मरेच्चैव नित्यं संकर्षणाख्यं विष्णुरूपं हरिं च / निद्राकाले संस्मरेत्पद्मनामं कथाकाले व्यासरूपं हरिं च

Khi nằm xuống giường, hãy luôn nhớ Hari trong hình tướng Viṣṇu mang danh Saṅkarṣaṇa. Khi chìm vào giấc ngủ, hãy nhớ Ngài là Padmanāma; và khi kể tụng thánh truyện (kathā), hãy nhớ Hari trong hình tướng Vyāsa.

Verse 65

सुगानकाले संस्मरेद्वेणुगीतं हरिं हरिं प्रवदेत्सर्वदैव / श्रीमत्तुलस्याश्छेदने चैव काले श्रीरामरामेति च संस्मरेत्तु

Khi hát tụng cát tường, hãy nhớ khúc sáo (veṇu-gīta) của Ngài và luôn xưng niệm: “Hari, Hari.” Và khi cắt lá tulasī thánh, hãy thật sự nhớ và lặp niệm: “Śrī Rāma, Rāma.”

Verse 66

पुष्पादीनां छेदने चैव काले सम्यक स्मरेदेत्कपिलाख्यं हरिं च / प्रदक्षिणेगारुडान्तर्गतं च हरिं स्मरेत्सर्वदा वै खगेन्द्र

Khi hái hay cắt hoa và các vật tương tự, hãy đúng pháp tưởng niệm Hari, Đấng được gọi là Kapila; và khi đi nhiễu (pradakṣiṇā), hãy nhớ Hari ngự trong Garuḍa—vì thế, hỡi Khagendra (vua loài chim), hãy luôn luôn tưởng niệm Hari.

Verse 67

प्रणमकाले देवदेवस्य विष्णोः शेषान्तस्थं संस्मरेच्चैव विष्णुम् / सुनीतिकाले संस्मरेन्नारसिंहं नारायणं संसंमरेत्सर्वदापि

Khi cúi lạy, hãy tưởng niệm Vishnu—Đấng Thần của các thần—ngự trên Shesha; và chuyên tâm quán niệm Vishnu. Khi thực hành chánh hạnh và nhận lời khuyên thiện, hãy nhớ Narasiṃha; và trong mọi lúc, hãy luôn tưởng niệm Nārāyaṇa.

Verse 68

पूर्तिर्यदा क्रियते कर्मणां च सम्यक् स्मरेद्वासुदेवं हरिं च / एवं कृतानि कर्माणि हरिप्रीतिकराणि च

Khi đúng pháp thực hiện các việc pūrti—những công hạnh hoàn mãn và phúc lợi công cộng—cũng hãy tưởng niệm Vāsudeva, tức Hari. Các việc làm như thế trở thành điều làm đẹp lòng Hari.

Verse 69

सम्यक् प्रकुर्वन्नेतानि पुष्करो हरिवल्लभः

Nhờ thực hành đúng đắn những điều này, Puṣkara—người được Hari yêu mến—đạt được quả báo tâm linh như ý.

Verse 70

एतस्मादेव पक्षीश कर्म यत्समुदाहृतम् पुष्कराख्यानमतुलं शृणोति श्रद्धयान्वितः / हरिप्रीतिकरे धर्मे प्रीतियुक्तो भवेत्सदा

Vì thế, hỡi chúa loài chim (Garuḍa), ai với lòng tin mà lắng nghe bản truyện vô song mang tên “Puṣkara”, cùng các nghi lễ (karma) đã được tuyên thuyết, người ấy sẽ luôn hoan hỷ, chuyên tâm nơi dharma làm đẹp lòng Hari (Vishnu).