Adhyaya 47

Verse 1

नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच / प्रासादानां लक्षणं च वक्ष्ये शौनक तच्छृणु / चतुः षष्टिपदं कृत्वा दिग्विदिक्षूपलक्षितम्

Sūta thưa: “Nay (mở đầu) chương thứ bốn mươi bảy. Hỡi Śaunaka, hãy lắng nghe khi ta nói về những tướng trạng định danh của prāsāda (đền tháp/cung thất). Trước hết bày đồ án sáu mươi bốn ô, rồi đánh dấu theo các phương chính và các phương xen.”

Verse 2

चतुष्कोणं चतुर्भिश्च द्वाराणि सूर्यसंख्यया / चत्वारिंशाष्टबिश्चैव भित्तीनां कल्पना भवेत्

Nên hình dung công trình là một khối tứ giác bốn cạnh; các cửa được tính theo số của Mặt Trời (tức mười hai). Và sự bố trí các bức tường được lập thành bốn mươi tám phần.

Verse 3

ऊर्ध्वक्षेत्रसमा जङ्घा जङ्घार्धद्विगुणं भवेत् / गर्भविस्तारविस्तीर्णः शुकाङ्घ्रिश्च विधीयते

Phần ống chân (jāṅghā) được nói là ngang bằng về kích thước với phần trên; còn đùi thì gấp đôi độ đo của nửa ống chân. Thân mình được làm rộng theo sự khai triển của nó, và bàn chân được tạo thanh mảnh, cân xứng, đúng phép.

Verse 4

तत्त्रिभागेन कर्तव्यः पञ्चभागेन वा पुनः / निर्गमस्तु शुकाङ्घ्रेश्च उच्छ्रायः शिखरार्धगः

Nên làm thành ba phần, hoặc lại làm thành năm phần. Cửa thoát đặt tại điểm đo gọi là “chân vẹt”, và chiều cao của nó vươn đến nửa đỉnh.

Verse 5

चतुर्धा शिखरं कृत्वा त्रिभागे वेदिबन्धनम् / चतुर्थे पुनरस्यैव कण्ठमामूलसाधनम्

Chia đỉnh tháp (śikhara) làm bốn phần; trong ba phần thì cố định bệ đàn (vedi). Rồi ở phần thứ tư, lại tạo “cổ” (kaṇṭha) cho nó, hoàn chỉnh xuống tận nền móng.

Verse 6

तस्य मध्ये चतुर्भागमादौ गर्भं तु कारयेत्

Ở giữa cấu trúc ấy, trước hết hãy chia làm bốn phần, rồi tạo phần “thai tạng” bên trong (garbha).

Verse 7

चतुर्भागेन भित्तीनामुच्छ्रायः स्यात्प्रमाणतः

Theo đúng chuẩn mực, độ cao của tường phải bằng một phần tư (1/4) theo thước đo quy định.

Verse 8

द्विगुणः शिखरोच्छ्रायो भित्त्युच्छायाच्च मानतः / शिखरार्धस्य चैर्धेन विधेयास्तु प्रदक्षिणाः

Theo thước đo đã định, chiều cao tháp nhọn (śikhara) phải gấp đôi chiều cao tường. Lối nhiễu quanh (pradakṣiṇā) nên làm có bề rộng bằng một phần tư (1/4) chiều cao śikhara.

Verse 9

चतुर्दिक्षु तथा ज्ञेयो निर्गमस्तुः तथा बुधैः / पञ्चभागेन संभज्य गर्भमानं विचक्षणः

Bậc hiền trí cũng nên hiểu rõ các lối thoát ở bốn phương. Người tinh tường hãy chia kích thước của garbha (lòng trong) thành năm phần và định đo theo đó.

Verse 10

भागमेकं गृहीत्वा तु निर्गमं क्लपयेत्पुनः / गर्भसूत्रसमो भागादग्रतो मुखमण्डपः

Lấy một phần (bhāga) rồi lại bố trí nirgama (phần nhô/đường ra). Từ phần ấy—bằng với đường garbha-sūtra—hãy đặt mukha-maṇḍapa, tiền sảnh hướng mặt ra trước, ở phía trước.

Verse 11

एतत्सामान्यमुद्दिष्टं प्रासादस्य हि लक्षणम् / लिङ्गमानमथो वक्ष्ये पीठो लिङ्गसमो भवेत्

Đó là những đặc tướng chung đã được nêu về prasāda (đền thờ). Nay ta sẽ nói về kích thước của liṅga; bệ pīṭha phải bằng với liṅga về độ lớn.

Verse 12

द्विगुणेन भवेद्रर्भः समन्ताच्छौनक ध्रुवम् / तद्द्विधा च भवेद्भीतिर्जङ्घा तद्विस्तरार्धगा

Hỡi Śaunaka, chắc chắn phần phình (rarbha) tăng gấp đôi về mọi phía; và nỗi sợ (bhīti) cũng thành hai lần. Phần jaṅghā (ống chân) vươn đến một nửa bề rộng ấy.

Verse 13

द्विगुणं शिखरं प्रोक्तं जङ्घायाश्चैव शौनक / पीठगर्भावरं कर्म तन्मानेन शुकाङ्घ्रिकम्

Hỡi Śaunaka, śikhara (đỉnh/đường sống trên) được nói là gấp đôi về kích thước, và phần jaṅghā cũng vậy. Nghi thức gọi là pīṭha-garbha-āvara phải được thực hiện theo đúng kích thước ấy, tạo hình theo dáng bàn chân chim vẹt.

Verse 14

निर् गमस्तु समाख्यातः शेषं पूर्ववदेव तु / लिङ्गमानं स्मृतं ह्येतद्द्वारमानमथोच्यते

Kích thước của “lối thoát” đã được giảng rõ; phần còn lại vẫn như đã nói trước. Điều này được ghi nhớ là kích thước của liṅga (thân vi tế), và nay cũng sẽ nói về kích thước của cửa ngõ.

Verse 15

कराग्रं वेदवत्कृत्वा द्वारं भागाष्टमं भवेत् / विस्तरेण समाख्यातं द्विगुणंस्वेच्छया भवेत्

Lấy thước căn bản (khởi từ đầu ngón tay) theo phương pháp Veda, cửa ngõ nên bằng một phần tám (của thước định). Bề rộng đã được nói rõ; bề cao có thể làm gấp đôi tùy ý.

Verse 16

द्वारवत्पीठमध्ये तु शेषं सुषिरकं भवेत् / पादिकं शेषिकं भित्तिर्द्वारार्धेन परिग्रहात्

Giữa bệ (pīṭha) hãy chừa một khoảng rỗng như một cửa ngõ. Chỗ đỡ chân và phần tường còn lại phải sắp đặt bằng cách lấy nửa bề rộng của cửa làm chuẩn.

Verse 17

तद्विस्तारसमा जङ्घा सिखरं द्विगुणं भवेत् / शुकाङ्घ्रिः पूर्ववज्ज्ञेया निर्गमोच्छ्रायकं भवेत्

Phần ống chân (jāṅghā) phải làm bằng đúng bề rộng ấy; phần đỉnh (śikhara) phải gấp đôi. Chân đỡ kiểu “chân vẹt” (śukāṅghri) hiểu như trước; và lối thoát phải làm có phần nhô cao.

Verse 18

मण्डपे मानमेतत्तु स्वरूपं चापरं वदे / त्रैवेदं कारयेत्क्षेत्रं यत्र तिष्ठन्ति देवताः

Nay ta sẽ nói về các kích thước của maṇḍapa (đình/nhà lễ) và cũng mô tả những đặc tướng khác của nó. Nên kiến lập một thánh địa theo khuôn phép của Tam Veda, vì chính nơi ấy chư thiên ngự trị.

Verse 19

इत्थं कृतेन मानेन बाह्यभागविनिर्गतम् / नेमिः पादेन विस्तीर्णा प्रासादस्य समन्ततः

Như vậy, theo phép đo đã định, phần ngoài nhô ra; và vành bao quanh (nemī) được nới rộng thêm một thước chân, ôm trọn quanh ngôi prāsāda.

Verse 20

गर्भं तु द्विगुणं कुर्यान्नेम्या मानं भवेदिह / स एव भित्तेरुत्सेधो शिखरो द्विगुणो मतः

Tại đây, nên làm nội thất thánh thai (garbha) gấp đôi kích thước của hành lang nhiễu quanh (nemī). Chính kích thước ấy được định làm chiều cao tường, còn tháp đỉnh (śikhara) được xem là gấp đôi.

Verse 21

प्रासादानां च वक्ष्यामि मानं योनिं च मानतः / वैराजः पुष्पकाख्यश्च कैलासो मालिकाह्वयः

Nay ta sẽ nói về các phép đo của những prāsāda (đền điện), và cả các dạng nền móng căn bản (yoni) theo đúng tỷ lệ. Chúng được gọi là Vairāja, Puṣpaka, Kailāsa và Mālikā.

Verse 22

त्रिविष्टपं च पञ्चैते प्रासादाः सर्वयोनयः / प्रथमश्चतुरश्रो हि द्वितीयस्तु तदायतः

Đó là năm cung điện cõi trời, gọi là Triviṣṭapa, làm nguồn gốc cho mọi dạng yoni. Dạng thứ nhất là bốn cạnh (hình vuông); dạng thứ hai cũng vậy nhưng kéo dài (hình chữ nhật).

Verse 23

वृत्तो वृत्तायतश्चान्यो ऽष्टाश्रश्चेह च पञ्चमः / एतेभ्य एव सम्भूताः प्रासादाः सुमनोहराः

Ở đây, một dạng là hình tròn, một dạng khác là tròn kéo dài, và dạng thứ năm là bát giác. Từ chính những nền dạng ấy mà phát sinh các cung điện prāsāda vô cùng mỹ lệ, làm lòng người hoan hỷ.

Verse 24

सर्वप्रकृतिभूतेभ्यश्चत्वारिंशत्तथैव च / मेरुश्च मन्दरश्चैव विमानश्च तथापरः

Trong các loài hữu tình thuộc mọi bản tính, lại còn có bốn mươi (loại) nữa; cũng vậy có núi Meru và Mandara, lại có Vimāna và một đỉnh (khác) nữa.

Verse 25

भद्रकः सर्वता भद्रो रुचको नन्दनस्तथा / नन्दिवर्धनसंज्ञश्च श्रीवत्सश्च नवेत्यमी

Chín (loại) ấy được gọi là: Bhadraka, Sarvatā-bhadra, Rucaka, Nandana, Nandivardhana, Śrīvatsa, cùng các tên khác—tổng cộng là chín.

Verse 26

चतुरश्राः समुद्भूता वैराजादिति गम्यताम् / वलभी गृहराजश्च शा लागृहं च मन्दिरम्

Hãy biết rằng các kiểu bốn cạnh ấy phát sinh từ Virāja (nguyên lý vũ trụ): valabhī (nhà mái cong), gṛharāja (đại dinh), śālāgṛha (nhà sảnh), và mandira (nhà như đền thờ).

Verse 27

विमानं च तथा ब्रह्ममन्दिरं भवनं तथा / उत्तम्भं शिबिका वेश्म नवैते पुष्पकोद्भवाः

Cũng vậy có vimāna (xa cung trên không), Brahma-mandira (đền của Phạm Thiên), các dinh thự và nhà cửa; lại có trụ cột, śibikā (kiệu), và chỗ ở—chín thứ này được nói là phát sinh từ Puṣpaka (nguồn cõi trời).

Verse 28

वलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मस्तथापरः / मुकुली चास्य उष्णीषी शङ्खश्च कलशस्तथा

“Lại có vòng tay (valaya), trống kettledrum (dundubhi), hoa sen (padma), đại sen (mahāpadma) và một dạng khác; và cho Ngài còn có mukulī (đồ trang sức như nụ), uṣṇīṣa (khăn vấn), śaṅkha (ốc tù và), cùng kalaśa (bình nước).”

Verse 29

गुवावृक्षस्तथान्यश्च वृत्ताः कैलाससम्भवाः / गजो ऽथ वृषभो हंसो गरुडः सिंहनामकः

Cây Guvā và các hình dạng tròn (như vòng) khác—phát sinh từ núi Kailāsa—được nêu rõ; lại còn có các hình gọi là voi, bò đực (vṛṣabha), thiên nga (haṃsa), Garuḍa, và một hình mang tên “Siṃha” (sư tử).

Verse 30

भूमुखो भूधरश्चैव श्रीजयः पृथिवीधरः / वृत्तायताः समुद्भूता नवैते मणिकाह्वयात्

Bhūmukha, Bhūdhara, Śrījaya và Pṛthivīdhara—chín vị này được gọi là “Maṇikā”—sinh ra với hình dạng vừa tròn vừa dài.

Verse 31

वज्रं चक्रं तथान्यच्च मुष्टिकं वभ्रुसंज्ञितम् / वक्रः स्वस्तिकखड्गौ च गदा श्रीवृक्ष एव च

Vajra (kim cang), cakra (luân), và các dấu khác; nắm tay gọi là “vabhru”; dấu “vakra” (cong); svastika và kiếm; chùy (gadā); cùng cả śrīvṛkṣa—biểu tượng cây cát tường.

Verse 32

विजयो नामतः श्वेतस्त्रिविष्टिपसमुद्भवाः / त्रिकोणं पद्ममर्धेन्दुश्चतुष्कोणं द्विरष्टकम्

Có một (dạng/đài) tên là Vijaya, sắc trắng, sinh từ cõi trời. Nó mang các dấu: hình tam giác, hoa sen, nửa vầng trăng, hình bốn góc, và hai bộ tám (tức mười sáu) phần.

Verse 33

यत्र तत्र विधातव्यं संस्थानं मण्डपस्य तु / राज्यं च विभवश्चैवः ह्यायुर्वर्द्वनमेव च

Dù đặt ở đâu, cũng phải sắp bày đúng phép bố cục của maṇḍapa (đình/nhà nghi lễ). Nó ban quyền uy vương giả và phú quý, lại còn làm tăng trưởng thọ mạng.

Verse 34

पुत्रलाभः स्त्रियः पुष्टिस्त्रिकोणादिक्रमाद्भवेत् / कुर्याद्धजादिकं ख्यातद्वारि गर्भगृहं तथा

Nhờ sự sắp đặt bắt đầu từ đồ hình tam giác và các trình tự quy định tương tự, người ta đạt được phúc lành có con trai và sự an ổn của phụ nữ. Vì vậy, nên dựng các dấu hiệu cát tường như cờ phướn nơi cửa vào, và cũng sắp đặt đúng đắn thánh thất nội cung (garbha-gṛha).

Verse 35

मणाडपः समसंख्याभिर्गुणितः सूत्रकस्तथा / मण्डपस्य चतुर्थांशाद्भद्रः कार्यो विजानता

Kích thước của mạn-đà-pa (maṇḍapa) phải được nhân theo con số tương ứng, đúng tỷ lệ; và dây chuẩn (sūtraka) cũng vậy. Từ một phần tư kích thước của mạn-đà-pa, người am tường nên dựng phần cát tường gọi là bhadra.

Verse 36

स्पर्धागवाक्षकोपेतो निर्गवाक्षो ऽथ वा भवेत् / सार्धभित्तिप्रमाणेन भितिमानेन वा पुनः

Có thể làm với các cửa sổ nhô ra (gavākṣa), hoặc cũng có thể làm không có các ô mở ấy. Lại nữa, kích thước có thể lấy theo một rưỡi bề dày tường, hoặc cũng có thể lấy theo chính chuẩn đo của bức tường.

Verse 37

भित्तेर्द्वैगुण्यतो वापि कर्तव्या मण्डपाः क्रचित् / प्रासादे मञ्चरी कार्या चित्रा विषमभूमिका

Đôi khi, các mạn-đà-pa (maṇḍapa) nên được dựng với kích thước gấp đôi chuẩn đo của tường. Và trong cung điện, nên làm một hành lang nhô ra (mañcarī), trang sức rực rỡ, đặt trên nền đất gồ ghề với nhiều cao độ khác nhau.

Verse 38

परिमाणविरोधेन रेखावैषम्यभूषिता / आधारस्तु चतुर्धारश्चतुर्मण्डपशोभितः

Được điểm trang bằng những đường nét bất đều do kích thước không tương xứng, nền móng của nó được chống đỡ bởi bốn trụ và được tô đẹp bởi bốn mạn-đà-pa.

Verse 39

शतशृङ्गसमायुक्तो मेरुः प्रासाद उत्तमः / मण्डपास्तस्य कर्तव्या भद्रैस्त्रिभिरलङ्कृताः

Cung điện tối thắng ấy ví như núi Meru, có trăm đỉnh; vì thế nên dựng các maṇḍapa (giảng đường) và trang nghiêm bằng ba bhadra (đình cát tường).

Verse 40

घचनाकारमानानां भिन्नाभिन्ना भवन्ति ते / कियन्तो येषु चाधारा निराधाराश्च केचन

Về các hình thể đặc chắc, dáng hình và kích thước, chúng được nói là vừa sai khác vừa không sai khác. Trong đó có bao nhiêu loại có chỗ tựa (nền đỡ), và loại nào lại không có chỗ tựa?

Verse 41

प्रतिच्छन्दकभेदेन प्रासादाः सम्भवन्ति ते / अन्योन्यासंकरास्तेषां घटनानामभेदतः

Tùy theo sự sai biệt của praticchanda (mẫu thức đo-lượng), các prāsāda (điện thờ) được hình thành. Nhưng chúng không lẫn vào nhau, vì sự sắp đặt cấu phần (ghaṭanā) vẫn được định rõ.

Verse 42

देवतानां विशेषाय प्रासादा बहवः स्मृताः / प्रासादे नियमो नास्ति देवतानां स्वयम्भुवाम्

Để tôn vinh sự sai biệt của chư Thiên, kinh nói có nhiều loại prāsāda (đền tháp). Nhưng đối với các vị thần tự-hiển (svayambhū), không có quy định cố định về đền thờ.

Verse 43

तानेव देवतानां च पूर्वमानेन कारयेत् / चतुरश्रायतास्तत्त्र चतुष्कोणसमन्विताः

Cũng vậy, đối với chư Thiên, hãy kiến tạo theo các kích thước đã nêu trước; tại đó phải làm nền vuông và đầy đủ bốn góc cạnh.

Verse 44

चन्द्रशालान्विता कार्या भेरीशिखरसंयुता / पुरतो वाहनानां च कर्तव्या लग्न(घु) मण्डपाः

Nên dựng một đình mạn-đà-pa có chandraśālā (mái vòm như trăng) và đội đỉnh tháp trống (bherī-śikhara). Ở phía trước, dành cho các xe kiệu trong đoàn rước, cũng phải lập các mạn-đà-pa cát tường (lagn(a)/laghu) để làm nghi lễ.

Verse 45

नाट्यशाला च कर्तव्या द्वारदेशसमाश्रया / प्रसादे देवतानां च कार्या दिक्षु विदिक्ष्वपि

Cũng nên dựng một nhà hát (nāṭyaśālā) tựa vào khu vực cổng. Và trong quần thể đền, hãy lập các điện thờ chư thiên ở các phương chính và cả các phương phụ (trung gian) nữa.

Verse 46

द्वारपालाश्च कर्तव्या मुख्या गत्वा पृथक्पृथक् / किञ्चिददूरतः कार्या मठास्तत्रोपजीविनाम्

Phải đặt các người giữ cổng (dvārapāla) — những vị chủ chốt — đứng riêng tại từng vị trí của mình. Và cách đó một quãng, nên dựng các tu viện/nhà ở (maṭha) cho những người cư trú và phụng sự tại nơi ấy.

Verse 47

प्रावृता जगती कार्या फलपुष्पजलान्विता / प्रसादेषु सुरांस्थाप्य पूजाभिः पूजयेन्नरः / वासुदेवः सर्वदेवः सर्वभाक् तद्गृहादिकृत्

Người ấy nên chuẩn bị một bệ tế (jagatī) được trát sạch, đầy đủ trái cây, hoa và nước. Đặt lễ vật surā trong chốn đã được thánh hóa, rồi cúng bái bằng các nghi thức đúng pháp. Vì Vāsudeva chính là tất cả chư thiên; Ngài là Đấng thọ hưởng mọi lễ phẩm, và là Đấng tạo lập, an bài ngôi nhà ấy cùng mọi điều liên hệ.