Adhyaya 142

Verse 1

दृ नामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः / दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये

Phạm Thiên (Brahmā) nói: Đức Chúa Hari, khi giáng thế, đã che chở cho hai mươi vị và những người khác, nhằm diệt trừ nếp hành xử của loài A-tu-la và gìn giữ chánh pháp Veda cùng các nghi chế thánh thiện liên hệ.

Verse 2

मत्स्यादिकस्वरूपेण त्ववतारं करोत्यजः / मत्स्यो भूत्वा हयग्रीवं दैत्यं हत्वाजिकण्टकम्

Đấng Vô Sinh (Aja) thị hiện các hóa thân như Matsya (Cá) v.v. Khi làm Matsya, Ngài đã diệt quỷ Hayagrīva, nhổ bỏ mối họa như gai nhọn đối với tế lễ và trật tự thiêng liêng.

Verse 3

वेदानानीय मन्वादीन्पालयामास केशवः / मन्दरं धारयामास कूर्मो भूत्वा हिताय च

Keshava đã đem các Veda trở lại và che chở Manu cùng các bậc hiền triết nguyên sơ khác; và vì lợi ích của muôn loài, Ngài hóa thân làm Kurma (Rùa) để nâng đỡ núi Mandara.

Verse 4

क्षीरोदमथने वै द्यो देवो धन्वन्तरिर्ह्यर्भूत् / बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णममृतेन समुत्थितः

Trong cuộc khuấy Biển Sữa, thần Dhanvantari quả thật hiện ra, từ biển vươn lên tay nâng bình kamaṇḍalu đầy tràn cam lộ amṛta.

Verse 5

आयुर्वेदमथाष्टाङ्गं सुश्रुताय स उक्तवान् / अमृतं पाययामास स्त्रीरूपी च सुरान्हरिः

Ngài truyền dạy cho Suśruta khoa Āyurveda tám ngành; rồi Hari hóa thân nữ nhân, khiến chư thiên uống cam lộ bất tử.

Verse 6

अवतीर्णो वराहो ऽथ हिरण्याक्षं जघान ह / पृथिवीं धारयामास पालयामास देवताः

Rồi Varāha—Hóa thân Heo Rừng—giáng thế, quả thật diệt Hiraṇyākṣa; Ngài nâng giữ Địa Cầu và che chở chư thiên.

Verse 7

नरसिंहो ऽवर्तोर्णो ऽथ हिरण्यकशिपुंरिपुम् / दैत्यान्निहतवान्वेदधर्मादीनभ्यपालयत्

Rồi Narasiṃha—oai lực không gì cưỡng nổi—diệt kẻ thù Hiraṇyakaśipu cùng bọn Daitya; sau đó gìn giữ Veda, Dharma và trật tự thánh thiện.

Verse 8

ततः परशुरामो ऽभूज्जमदग्नेर्जगत्प्रभुः / त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवीं चक्रे निः क्षत्त्रियां हरिः

Rồi Paraśurāma—chúa tể thế gian, con của Jamadagni—hiển lộ; và Hari khiến mặt đất vắng bóng hàng Kṣatriya, ba lần bảy lượt (hai mươi mốt lần).

Verse 9

कार्तवीर्यं जघानाजौ कश्यपाय महीं ददौ / यागं कृत्वा महाबाहुर्महेन्द्रे पर्वते स्थितः

Ngài Rāma đã giết Kārtavīrya giữa chiến địa và dâng hiến cõi đất cho Kaśyapa. Sau khi cử hành lễ tế (yajña), bậc đại dũng tay mạnh ấy an trú trên núi Mahendra.

Verse 10

ततो रामो भविष्णुश्च चतुर्धा दुष्टर्मदनः / पुत्रो दशरथाज्जज्ञे रामश्च भरतो ऽनुजः

Rồi bấy giờ, Rāma—chính là Viṣṇu, Đấng khuất phục kẻ ác—hiển lộ thành bốn thân, giáng sinh làm con của Daśaratha; và Bharata sinh ra làm em của Rāma.

Verse 11

लक्ष्मणश्चाथ शत्रुघ्नो रामभार्या च जानकी / रामश्च पितृसत्यार्थं मातृभ्यो हितमाचरन्

Bấy giờ Lakṣmaṇa, Śatrughna và Jānakī—hiền thê của Rāma—cùng với chính Rāma, đều hành xử để thành tựu lời thệ chân thật của phụ vương, và làm điều lợi ích cho các bậc mẫu thân.

Verse 12

शृङ्गवेरं चित्रकूटं दण्डकारण्यमागतः / नासां शूर्पणखायाश्च च्छित्त्वाथ खरदूषणम्

Ngài đến Śṛṅgaverapura, rồi Citrakūṭa, và tiến vào rừng Daṇḍaka; sau khi chém đứt mũi của Śūrpaṇakhā, Ngài liền diệt Khara và Dūṣaṇa.

Verse 13

हत्वा स राक्षसं सीतापहारिरजनीचरम् / रावणं चानुजं तस्य लङ्कापुर्यां विभीषणम्

Sau khi diệt trừ dạ-xoa đi trong đêm—Rāvaṇa, kẻ bắt cóc Sītā—Ngài cũng (định liệu) đối với em của hắn là Vibhīṣaṇa tại thành Laṅkā.

Verse 14

रक्षोराज्ये च संस्थाप्य सुग्रीवनुमन्मुखैः / आरुह्य पुष्पकं सार्धं सीतया पतिभक्तया

Sau khi lập lại trật tự trong vương quốc của loài La-sát, cùng với Sugrīva và Hanumān đi đầu, Ngài lên cỗ xa bay Puṣpaka, cùng với Sītā—người vợ một lòng phụng kính chồng mình.

Verse 15

लक्ष्मणेनानुकूलेन ह्ययोध्यां स्वपुरीं गतः / राज्यं चकार देवादीन्पालयामास स प्रजाः

Nhờ Lakṣmaṇa hết lòng trợ giúp, Ngài trở về Ayodhyā—thành đô của chính mình; rồi đăng quang trị vì, che chở chư thiên và muôn dân.

Verse 16

धर्मसंरक्षणं चक्रे ह्यश्वमेधादिकान्क्रतून् / सा महीपतिना रेमे रामेणैव यथासुखम्

Ngài gìn giữ Chánh pháp và cử hành các đại tế như Aśvamedha; còn nàng sống an vui, hòa hợp bên Vua Rāma, đúng như lẽ phải.

Verse 17

रावणस्य गृहे सीता स्थिता भेजे न रावणम् / कर्मणा मनसा वाचा सा गता राघवं सदा

Dẫu Sītā ở trong nhà Rāvaṇa, nàng vẫn không hề chấp nhận Rāvaṇa; bằng thân, bằng ý và bằng lời, nàng luôn hướng trọn về Rāghava (Rāma).

Verse 18

पतिव्रता तु सा सीता ह्यनसूया यथैव तु / पतिव्रताया माहात्म्यं शृणु त्वं कथयाम्यहम्

Sītā quả thật là người vợ giữ trọn đạo phu thê (pativratā), như Anasūyā vậy. Nay hãy lắng nghe—ta sẽ kể về đại oai lực và vinh quang của người pativratā.

Verse 19

कौशिको ब्राह्मणः कुष्ठी प्रतिष्ठाने ऽभवत्पुरा / तं तथा व्याधितं भार्या पतिं देवमिवार्चयत्

Thuở xưa tại Pratiṣṭhāna có một vị Bà-la-môn tên Kauśika, mắc bệnh phong cùi. Dẫu thân mang bệnh tật như vậy, người vợ vẫn kính thờ và phụng sự chồng như phụng thờ một vị thần.

Verse 20

निर्भर्त्सितापि भर्तारं तममन्यत दैवतम् / भर्त्रोक्ता सानयद्वेश्यां शुल्कमादाय चाधिकम्

Dẫu bị chồng mắng nhiếc, nàng vẫn xem chồng là vị thần của mình. Theo lời chồng dặn, nàng còn dẫn chồng đến nhà kỹ nữ, nhận tiền công—thậm chí còn lấy nhiều hơn nữa.

Verse 21

पथि सूले तदा प्रोतमचौरं चौरशङ्कया / माण्डव्यमतिदुः खार्तमन्धकारे ऽथ स द्विजः

Bấy giờ trên đường, một người vô tội bị đóng cọc xuyên thân vì bị nghi là kẻ trộm. Do đó, vị nhị sinh Māṇḍavya, đau khổ bởi nỗi sầu thảm tột cùng, ở trong bóng tối.

Verse 22

पत्नीस्कन्धसमारूढश्चालयामास कौशिकः / पादावमर्शणत्क्रुद्धो माण्डव्यस्तमुवाच ह

Ngồi trên vai vợ, Kauśika bắt đầu đi tiếp; nhưng Māṇḍavya nổi giận vì bị chạm vào chân, liền cất lời nói với ông.

Verse 23

सूर्योदये मृतिस्तस्य येनाहं चालितः पदा / तच्छ्रुत्वा प्राह तद्भार्या सूर्यो नोदयमेष्यति

“Khi mặt trời mọc, cái chết sẽ đến với kẻ đã dùng chân làm ta động chạm.” Nghe vậy, người vợ thưa: “Thế thì mặt trời sẽ không mọc.”

Verse 24

ततः सूर्योदयाभावाद भवत्सततं निशा / बहून्यब्दप्रमाणानि ततो देवा भयं ययुः

Bấy giờ, vì mặt trời không mọc, đêm tối kéo dài liên miên không dứt, suốt nhiều năm; bởi thế chư Thiên đều bị nỗi sợ hãi bao trùm.

Verse 25

ब्रह्माणं शरणं जग्मुस्तामूचे पद्मसम्भवः / प्रशाम्यते तेजसैव तपस्तेजस्त्वनेन वै

Họ tìm đến nương tựa nơi Phạm Thiên. Bấy giờ Đấng Padmasambhava (Phạm Thiên) bảo: “Chỉ bằng quang minh vượt trội, quang minh mới được dập tắt; và chính nhờ đó, hỏa lực phát sinh từ khổ hạnh cũng được an hòa.”

Verse 26

पतिव्रताया माहात्म्यान्नोद्गच्छति दिवाकरः / तस्य चानुदयाद्धानिर्मर्त्यानां भवतां तथा

Nhờ oai lực của người vợ trọn đạo (pativratā), đến cả mặt trời cũng không mọc; và chính từ sự không mọc ấy, tổn thất phát sinh cho loài người—các ngươi cũng vậy.

Verse 27

तस्मात्पतिव्रतामत्रेरनसूयां तपस्विनीम् / प्रसादयत वै पत्नीं भानोरुदयकाम्यया

Vì thế, mong Bhānu (Mặt Trời) lại ban ân khởi lên, họ quả đã đến cầu xin làm vui lòng Anasūyā—người vợ pativratā, bậc khổ hạnh, hiền thê của Atri.

Verse 28

तैः सा प्रसादिता गत्वा ह्यनसूया पतिव्रता / कृत्वादित्योदयं सा च तं भर्तारमजीवयत् / पतिव्रतानसूयायाः सीताभूदधिका किल

Vậy, được họ làm cho hoan hỷ, Anasūyā—bậc pativratā—liền đi ra; và sau khi cử hành nghi lễ lúc bình minh, nàng khiến phu quân mình sống lại. Quả thật, người ta truyền rằng Sītā còn vượt hơn cả Anasūyā, bậc pativratā, về sức mạnh của tiết hạnh phu thê.