Shloka 62
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
प्रजग्मुः परमामार्त्तिं प्राणिनः सलिलेशयाः / उत्पतन्निपतत्ताम्यन्नानासत्त्वोद्धतोर्मिभिः
Transliteration
prajagmuḥ paramāmārttiṃ prāṇinaḥ salileśayāḥ / utpatannipatattāmyannānāsattvoddhatormibhiḥ
Translation
Các sinh vật sống trong nước rơi vào khổ nạn tột cùng. Bị những con sóng cuồng nộ do muôn loài khuấy động, chúng bị hất tung, rơi xuống, kiệt sức và hoảng hốt.
Word by Word
प्रजग्मुःwent / reached
प्रजग्मुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद; प्र-उपसर्गयुक्त
परमाम्supreme
परमाम्:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) आर्त्तिम्
आर्त्तिम्distress
आर्त्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्राणिनःcreatures
प्राणिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सलिल-ईशयाःwater-dwellers
सलिल-ईशयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक) + ईशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः—सलिलस्य ईशयाः (those dwelling/connected with water)
उत्पतत्-निपतत्-ताम्यत्-नाना-सत्त्व-उद्धत-ऊर्मिभिःby waves agitated by various creatures leaping up, falling down, and languishing
उत्पतत्-निपतत्-ताम्यत्-नाना-सत्त्व-उद्धत-ऊर्मिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootउत्पतत् (कृदन्त; √पत् with उत्-) + निपतत् (कृदन्त; √पत् with नि-) + ताम्यत् (कृदन्त; √तम्) + नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + उद्धत (कृदन्त; √हन्/√धू? here 'उद्धत' from √हन्?; standard 'उद्धत' = raised/agitated, from ud-√han/√dhū; treated as adjective stem) + ऊर्मि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine) ऊर्मि-शब्दः, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); बहुपदसमासः—उत्पतन्निपतत्ताम्यत् (participial qualifiers) + नानासत्त्व (karmadhāraya/tatpuruṣa) + उद्धत-ऊर्मि; तृतीया बहुवचन