Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 29
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
मनो मनोरथैश्चन्द्रे बुद्धिं बोध्यै: कवौ परे । कर्माण्यध्यात्मना रुद्रे यदहं ममताक्रिया । सत्त्वेन चित्तं क्षेत्रज्ञे गुणैर्वैकारिकं परे ॥ २९ ॥ अप्सु क्षितिमपो ज्योतिष्यदो वायौ नभस्यमुम् । कूटस्थे तच्च महति तदव्यक्तेऽक्षरे च तत् ॥ ३० ॥
mano manorathaiś candre buddhiṁ bodhyaiḥ kavau pare karmāṇy adhyātmanā rudre yad-aham mamatā-kriyā
Tâm (manas) cùng mọi dục vọng nên hòa nhập vào thần Trăng; trí tuệ cùng các đối tượng nhận thức nên đặt nơi Brahmā, bậc Kavi tối thượng. Ngã chấp giả—bị chi phối bởi các guṇa, khiến người ta nghĩ “ta là thân này” và “mọi thứ liên hệ là của ta”—cùng các hành nghiệp nên hòa nhập vào Rudra, vị chủ của ngã chấp. Tâm thức (citta) trong sattva nên hòa nhập vào jīva, kẻ biết trường (kṣetrajña); và yếu tố vaikarika cùng các thần vận hành theo guṇa nên hòa nhập vào Đấng Tối Thượng. Đất hòa vào nước, nước vào ánh huy của mặt trời, ánh huy vào gió, gió vào hư không, hư không vào ngã chấp, ngã chấp vào đại nguyên (mahat), mahat vào pradhāna vô hiển, và cuối cùng yếu tố vô hiển ấy vào Paramātmā.
FAQs
This verse teaches that the ‘I’ and ‘mine’ tendency (ahaṁ-mamatā) should be offered up—merged into its presiding principle (Rudra)—so that one can return consciousness to the kṣetrajña and ultimately to the Supreme.
He links inner faculties (mind, intelligence, ego) to their cosmic presiding deities, showing a systematic yogic process of withdrawing material identification and re-centering everything in the Supreme.
Practice noticing mental schemes and possessiveness, then consciously offer them to God through prayer and disciplined devotion—reducing ego-based reactions and restoring clarity of the witnessing self.