Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं पितरि सम्प्रवृत्ते तदनुशासने वर्तमान आग्नीध्रो जम्बूद्वीपौकस: प्रजा औरसवद्धर्मावेक्षमाण: पर्यगोपायत् ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Khi phụ vương là Mahārāja Priyavrata rời đi để theo con đường tâm linh bằng khổ hạnh, vua Āgnīdhra hoàn toàn vâng theo huấn lệnh ấy. Nghiêm trì các nguyên tắc dharma, ngài che chở cư dân Jambūdvīpa như những người con ruột của mình.

Verse 2

स च कदाचित्पितृलोककाम: सुरवरवनिताक्रीडाचलद्रोण्यां भगवन्तं विश्वसृजां पतिमाभृतपरिचर्योपकरण आत्मैकाग्र्येण तपस्व्याराधयां बभूव ॥ २ ॥

Mong có một người con hoàn hảo và được cư trú nơi Pitṛloka, Mahārāja Āgnīdhra từng thờ phụng Bhagavān Brahmā, vị chủ tể của những đấng điều hành công cuộc sáng tạo vật chất. Ngài đến thung lũng núi Mandara, nơi các tiên nữ cõi trời dạo chơi. Tại đó, ngài gom hoa và các vật phẩm cần cho lễ bái, rồi chuyên tâm khổ hạnh và phụng thờ.

Verse 3

तदुपलभ्य भगवानादिपुरुष: सदसि गायन्तीं पूर्वचित्तिं नामाप्सरसमभियापयामास ॥ ३ ॥

Hiểu được ước muốn của vua Āgnīdhra, đấng Brahmā—bậc nguyên thủy và quyền năng nhất trong vũ trụ—đã chọn nàng Apsarā ưu tú nhất trong hội chúng, tên Pūrvacitti, rồi sai nàng đến với nhà vua.

Verse 4

सा च तदाश्रमोपवनमतिरमणीयं विविधनिबिडविटपिविटपनिकरसंश्लिष्टपुरटलतारूढस्थलविहङ्गममिथुनै: प्रोच्यमानश्रुतिभि: प्रतिबोध्यमानसलिलकुक्कुटकारण्डवकलहंसादिभिर्विचित्रमुपकूजितामलजलाशयकमलाकरमुपबभ्राम ॥ ४ ॥

Nàng Apsarā do Brahmā sai đến bắt đầu dạo bước trong khu vườn tuyệt mỹ gần đạo tràng nơi nhà vua tu thiền và thờ phụng. Vườn rợp tán lá xanh dày, dây leo óng vàng; chim muông từng đôi cất tiếng hót êm; hồ nước trong veo đầy sen, với vịt và thiên nga ngân vang âm thanh ngọt lành, khiến cảnh sắc càng thêm huy hoàng.

Verse 5

तस्या: सुललितगमनपदविन्यासगतिविलासायाश्चानुपदं खणखणायमानरुचिरचरणाभरणस्वनमुपाकर्ण्य नरदेवकुमार: समाधियोगेनामीलितनयननलिनमुकुलयुगलमीषद्विकचय्य व्यचष्ट ॥ ५ ॥

Pūrvacitti bước đi uyển chuyển, và trang sức nơi cổ chân nàng ngân vang êm dịu theo từng bước. Dù hoàng tử Āgnīdhra đang chế ngự giác quan trong yoga-samādhi với đôi mắt khép hờ, khi nghe tiếng leng keng ngọt ngào ấy, chàng hé mắt sen thêm chút nữa và thấy nàng ở ngay gần.

Verse 6

तामेवाविदूरे मधुकरीमिव सुमनस उपजिघ्रन्तीं दिविजमनुजमनोनयनाह्लाददुघैर्गतिविहारव्रीडाविनयावलोकसुस्वराक्षरावयवैर्मनसि नृणां कुसुमायुधस्य विदधतीं विवरं निजमुख विगलितामृतासवसहासभाषणामोदमदान्धमधुकरनिकरोपरोधेन द्रुतपदविन्यासेन वल्गुस्पन्दनस्तनकलशकबरभाररशनां देवीं तदवलोकनेन विवृतावसरस्य भगवतो मकरध्वजस्य वशमुपनीतो जडवदिति होवाच ॥ ६ ॥

Nàng Apsarā ở không xa, ngửi hương hoa như ong mật. Những bước đi vui đùa, vẻ e thẹn và khiêm nhu, ánh nhìn, âm thanh ngọt lành của lời nói, cùng chuyển động thân thể của nàng làm hoan hỷ mắt và lòng của cả chư thiên lẫn loài người—như mở lối cho Kāma-deva, kẻ mang mũi tên hoa, thâm nhập vào tâm trí. Khi nàng cười nói, dường như cam lộ tuôn từ miệng. Hương hơi thở khiến bầy ong say mê lượn quanh đôi mắt sen; bị quấy rầy, nàng bước vội, khiến mái tóc, dải thắt lưng và bầu ngực như vò nước cũng rung động duyên dáng. Thấy vậy, hoàng tử bị Makaradhvaja (Kāma) chế ngự, như người ngây dại, rồi cất lời như sau.

Verse 7

का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले मायासि कापि भगवत्परदेवताया: । विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थेकिं वा मृगान्मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ७ ॥

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, nàng là ai? Vì sao đến ngọn núi này, và muốn làm điều gì? Nàng có phải là một trong những năng lực huyễn hóa của Bhagavān, Đấng Tối Thượng chăng? Nàng dường như mang hai cây cung không dây—mang để làm gì? Vì việc riêng của nàng hay vì lợi ích của một người bạn? Hay nàng đến khu rừng này để săn những thú rừng cuồng dại?

Verse 8

बाणाविमौ भगवत: शतपत्रपत्रौशान्तावपुङ्खरुचिरावतितिग्मदन्तौ । कस्मै युयुङ्‌क्षसि वने विचरन्न विद्म:क्षेमाय नो जडधियां तव विक्रमोऽस्तु ॥ ८ ॥

Agnīdhra nói: “Hỡi hiền hữu, đôi mắt liếc của nàng như hai mũi tên đầy uy lực của Bhagavān. Lông tên tựa cánh sen trăm cánh; tuy không có cán vẫn tuyệt mỹ, đầu nhọn xuyên thấu. Chúng trông thật an hòa, như chẳng nhằm vào ai. Nàng lang thang trong rừng này để bắn vào ai, ta không hiểu; trí ta vụng, không thể đối địch với nàng. Nguyện oai lực của nàng trở thành điềm lành cho ta.”

Verse 9

शिष्या इमे भगवत: परित: पठन्तिगायन्ति साम सरहस्यमजस्रमीशम् । युष्मच्छिखाविलुलिता: सुमनोऽभिवृष्टी:सर्वे भजन्त्यृषिगणा इव वेदशाखा: ॥ ९ ॥

Thấy đàn ong vo ve quanh Pūrvacitti, Agnīdhra nói: “Lạy Chúa tôn kính, những con ong vây quanh thân nàng như các đệ tử vây quanh bậc đáng thờ. Chúng không ngừng tụng xướng các thần chú Sāma Veda cùng huyền nghĩa Upaniṣad để tán dương Đấng Īśa. Chúng hưởng mưa hoa rơi từ mái tóc nàng; như các hiền triết nương tựa các nhánh Veda, chúng cũng đều dâng bhajan lên nàng.”

Verse 10

वाचं परं चरणपञ्जरतित्तिरीणांब्रह्मन्नरूपमुखरां श‍ृणवाम तुभ्यम् । लब्धा कदम्बरुचिरङ्कविटङ्कबिम्बेयस्यामलातपरिधि: क्‍व च वल्कलं ते ॥ १० ॥

Hỡi brāhmaṇa, ta chỉ nghe tiếng leng keng của chuông nơi cổ chân nàng; trong tiếng chuông ấy như có chim tittiri ríu rít, tuy ta chẳng thấy hình. Khi nhìn đôi hông tròn đẹp màu hoa kadamba, ta thấy nơi eo nàng một dải thắt lưng sáng rực như than hồng bao quanh. Nhưng y phục vỏ cây của nàng đâu rồi? Dường như nàng đã quên mặc áo xiêm.

Verse 11

किं सम्भृतं रुचिरयोर्द्विज श‍ृङ्गयोस्तेमध्ये कृशो वहसि यत्र द‍ृशि: श्रिता मे । पङ्कोऽरुण: सुरभीरात्मविषाण ईद‍ृग्येनाश्रमं सुभग मे सुरभीकरोषि ॥ ११ ॥

Hỡi dvija, eo nàng mảnh mai mà lại phải khó nhọc nâng giữ đôi “sừng” xinh đẹp—hai bầu ngực vươn cao—khiến mắt ta bị hút vào đó. Trên đôi sừng ấy có gì? Một lớp bột đỏ thơm được thoa lên, tựa sắc hồng của mặt trời vừa mọc. Ôi người diễm phúc, nàng lấy thứ phấn hương này từ đâu mà làm cho cả āśrama của ta cũng ngào ngạt?

Verse 12

लोकं प्रदर्शय सुहृत्तम तावकं मेयत्रत्य इत्थमुरसावयवावपूर्वौ । अस्मद्विधस्य मनउन्नयनौ बिभर्तिबह्वद्भ‍ुतं सरसराससुधादि वक्त्रे ॥ १२ ॥

Hỡi người bạn thân nhất, xin hãy chỉ cho ta nơi chốn nàng cư ngụ. Ta không thể hình dung cư dân nơi ấy làm sao có được những nét thân thể kỳ diệu như vậy—đôi bầu ngực vươn cao của nàng khuấy động mắt và lòng kẻ như ta. Từ lời nói ngọt lành và nụ cười hiền hậu của họ, ta nghĩ miệng họ hẳn chứa đầy cam lộ.

Verse 13

का वाऽऽत्मवृत्तिरदनाद्धविरङ्ग वातिविष्णो: कलास्यनिमिषोन्मकरौ च कर्णौ । उद्विग्नमीनयुगलं द्विजपङ्क्तिशोचि-रासन्नभृङ्गनिकरं सर इन्मुखं ते ॥ १३ ॥

Này hiền hữu, nàng lấy gì nuôi thân? Hương thơm của trầu cau tỏa từ miệng nàng cho thấy nàng luôn thọ nhận prasāda—phần thực phẩm đã dâng lên Viṣṇu. Nàng như một phần (kalā) của thân Viṣṇu. Khuôn mặt nàng tựa hồ nước đẹp; đôi khuyên tai ngọc như hai makara rực sáng, còn đôi mắt nàng như cặp cá bồn chồn. Hàng răng trắng như đàn thiên nga, và mái tóc rối như bầy ong lượn theo vẻ đẹp khuôn mặt ấy.

Verse 14

योऽसौ त्वया करसरोजहत: पतङ्गोदिक्षु भ्रमन् भ्रमत एजयतेऽक्षिणी मे । मुक्तं न ते स्मरसि वक्रजटावरूथंकष्टोऽनिलो हरति लम्पट एष नीवीम् ॥ १४ ॥

Quả bóng nàng đánh bằng bàn tay như hoa sen lăn xoay khắp hướng, khiến đôi mắt ta cũng bị khuấy động. Mái tóc đen xoăn của nàng đã rối tung, vậy mà nàng chẳng để tâm sửa lại—nàng không định chải gọn sao? Và ngọn gió xảo quyệt này, như kẻ háo sắc, đang toan kéo tuột y phục dưới của nàng; nàng cũng không lưu ý ư?

Verse 15

रूपं तपोधन तपश्चरतां तपोघ्नंह्येतत्तु केन तपसा भवतोपलब्धम् । चर्तुं तपोऽर्हसि मया सह मित्र मह्यंकिं वा प्रसीदति स वै भवभावनो मे ॥ १५ ॥

Ôi bậc giàu có trong khổ hạnh, dung sắc kỳ diệu này còn phá tan cả khổ hạnh của người khác; nàng đã đạt được nhờ khổ hạnh nào? Nàng học nghệ thuật ấy ở đâu? Bạn hiền, nàng xứng đáng cùng ta tu khổ hạnh; có lẽ Brahmā, Đấng tạo hóa vũ trụ, hài lòng với ta nên đã gửi nàng đến để làm hiền thê của ta.

Verse 16

न त्वां त्यजामि दयितं द्विजदेवदत्तंयस्मिन्मनो द‍ृगपि नो न वियाति लग्नम् । मां चारुश‍ृङ्‌ग्यर्हसि नेतुमनुव्रतं तेचित्तं यत: प्रतिसरन्तु शिवा: सचिव्य: ॥ १६ ॥

Hỡi người yêu dấu, Brahmā—Đấng được các brāhmaṇa tôn thờ—đã thương xót ban nàng cho ta; vì thế ta không rời bỏ nàng. Tâm trí và ánh mắt ta dính chặt nơi nàng, không thể quay đi. Ôi người nữ có bầu ngực đẹp, ta là kẻ theo nàng; nàng muốn dẫn ta đến đâu cũng được, và các bạn hữu của nàng cũng hãy cùng theo.

Verse 17

श्रीशुक उवाच इति ललनानुनयातिविशारदो ग्राम्यवैदग्ध्यया परिभाषया तां विबुधवधूं विबुधमतिरधिसभाजयामास ॥ १७ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Như vậy, Mahārāja Āgnīdhra, người có trí tuệ như chư thiên, rất tinh thông nghệ thuật dỗ dành và làm vừa lòng phụ nữ. Bằng lời lẽ khéo léo mang sắc thái thế tục và dục tình, ông làm nàng tiên nữ ấy hoan hỷ và giành được ân sủng của nàng.

Verse 18

सा च ततस्तस्य वीरयूथपतेर्बुद्धिशीलरूपवय:श्रियौदार्येण पराक्षिप्तमनास्तेन सहायुतायुतपरिवत्सरोपलक्षणं कालं जम्बूद्वीपपतिना भौमस्वर्गभोगान् बुभुजे ॥ १८ ॥

Bị cuốn hút bởi trí tuệ, học vấn, tuổi trẻ, vẻ đẹp, hạnh kiểm, phú quý và lòng quảng đại của Āgnīdhra, tiên nữ Pūrvacitti đã sống cùng vị vua Jambūdvīpa, bậc thủ lĩnh các anh hùng, suốt hàng ngàn năm và hưởng thụ sung mãn cả hạnh phúc trần gian lẫn thiên giới.

Verse 19

तस्यामु ह वा आत्मजान् स राजवर आग्नीध्रो नाभिकिम्पुरुषहरिवर्षेलावृतरम्यकहिरण्मयकुरुभद्राश्वकेतुमालसंज्ञान्नव पुत्रानजनयत् ॥ १९ ॥

Trong thai của Pūrvacitti, Mahārāja Āgnīdhra—bậc tối thượng trong hàng quân vương—đã sinh chín người con trai: Nābhi, Kiṁpuruṣa, Harivarṣa, Ilāvṛta, Ramyaka, Hiraṇmaya, Kuru, Bhadrāśva và Ketumāla.

Verse 20

सा सूत्वाथ सुतान्नवानुवत्सरं गृह एवापहाय पूर्वचित्तिर्भूय एवाजं देवमुपतस्थे ॥ २० ॥

Pūrvacitti sinh chín người con trai ấy, mỗi năm một người; nhưng khi họ đã lớn, nàng để họ ở nhà rồi lại đến gần Aja-deva Brahmā để phụng thờ Ngài.

Verse 21

आग्नीध्रसुतास्ते मातुरनुग्रहादौत्पत्तिकेनैव संहननबलोपेता: पित्रा विभक्ता आत्मतुल्यनामानि यथाभागं जम्बूद्वीपवर्षाणि बुभुजु: ॥ २१ ॥

Nhờ ân phúc từ việc uống sữa mẹ, chín người con trai của Āgnīdhra tự nhiên có thân thể cường tráng, cân đối và đầy sức lực. Người cha chia các xứ khác nhau trong Jambūdvīpa cho từng người; các vương quốc ấy mang chính tên của họ. Vì vậy họ cai trị những lãnh địa do cha ban.

Verse 22

आग्नीध्रो राजातृप्त: कामानामप्सरसमेवानुदिनमधिमन्यमानस्तस्या: सलोकतां श्रुतिभिरवारुन्ध यत्र पितरो मादयन्ते ॥ २२ ॥

Sau khi Pūrvacitti ra đi, vua Āgnīdhra vẫn không hề thỏa mãn dục vọng; ngày nào Ngài cũng tưởng nhớ tiên nữ ấy. Vì thế, theo giáo huấn Veda, sau khi lìa đời Ngài được thăng lên cùng cõi với người vợ thiên giới. Cõi ấy gọi là Pitṛloka, nơi các bậc tổ tiên sống trong niềm hoan lạc lớn lao.

Verse 23

सम्परेते पितरि नव भ्रातरो मेरुदुहितृर्मेरुदेवीं प्रतिरूपामुग्रदंष्ट्रीं लतां रम्यां श्यामां नारीं भद्रां देववीतिमितिसंज्ञा नवोदवहन् ॥ २३ ॥

Sau khi phụ vương qua đời, chín anh em ấy cưới chín ái nữ của núi Meru: Merudevī, Pratirūpā, Ugradaṁṣṭrī, Latā, Ramyā, Śyāmā, Nārī, Bhadrā và Devavīti.