Adhyaya 31

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ तत्रागमद् ब्रह्मा भवान्या च समं भव: । महेन्द्रप्रमुखा देवा मुनय: सप्रजेश्वरा: ॥ १ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Bấy giờ tại Prabhāsa, Phạm Thiên (Brahmā) đến, cùng với Bhava (Śiva) và phu nhân Bhavānī. Chư thiên do Indra dẫn đầu, cùng các hiền triết và các Prajāpati cũng đều hiện diện.

Verse 2

पितर: सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगा: । चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजा: ॥ २ ॥ द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुका: । गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरे: कर्माणि जन्म च ॥ ३ ॥

Các bậc tổ tiên, Siddha, Gandharva, Vidyādhara và những đại xà; cùng các Cāraṇa, Yakṣa, Rākṣasa, Kinnara, Apsarā và thân quyến của Garuḍa đều đến. Họ vô cùng háo hức được chứng kiến cuộc xuất hành của Đấng Tối Thượng, và trên đường đến, họ ca hát, tán dương sự giáng sinh cùng các hành trạng thiêng liêng của Śauri (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 3

पितर: सिद्धगन्धर्वा विद्याधरमहोरगा: । चारणा यक्षरक्षांसि किन्नराप्सरसो द्विजा: ॥ २ ॥ द्रष्टुकामा भगवतो निर्याणं परमोत्सुका: । गायन्तश्च गृणन्तश्च शौरे: कर्माणि जन्म च ॥ ३ ॥

Các bậc tổ tiên, Siddha, Gandharva, Vidyādhara và những đại xà; cùng các Cāraṇa, Yakṣa, Rākṣasa, Kinnara, Apsarā và thân quyến của Garuḍa đều đến. Họ vô cùng háo hức được chứng kiến cuộc xuất hành của Đấng Tối Thượng, và trên đường đến, họ ca hát, tán dương sự giáng sinh cùng các hành trạng thiêng liêng của Śauri (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 4

ववृषु: पुष्पवर्षाणि विमानावलिभिर्नभ: । कुर्वन्त: सङ्कुलं राजन् भक्त्या परमया युता: ॥ ४ ॥

Tâu Đại vương, chen kín bầu trời bằng vô số phi thuyền, họ với lòng bhakti tối thượng đã rải xuống cơn mưa hoa.

Verse 5

भगवान् पितामहं वीक्ष्य विभूतीरात्मनो विभु: । संयोज्यात्मनि चात्मानं पद्मनेत्रे न्यमीलयत् ॥ ५ ॥

Thấy Brahmā—đấng Tổ phụ của vũ trụ—cùng các chư thiên khác, vốn là những sự hiển lộ quyền năng của chính Ngài, Đức Chúa Tối Thượng khép đôi mắt sen, an trụ tâm thức trong chính Tự Thân Ngài.

Verse 6

लोकाभिरामां स्वतनुं धारणाध्यानमङ्गलम् । योगधारणयाग्नेय्यादग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

Không dùng phép thiền āgneyī của yoga để thiêu đốt thân siêu việt của Ngài—thân thể làm say lòng muôn cõi và là đối tượng cát tường của mọi quán niệm—Đức Kṛṣṇa đi vào chính thánh cảnh của Ngài.

Verse 7

दिवि दुन्दुभयो नेदु: पेतु: सुमनसश्च खात् । सत्यं धर्मो धृतिर्भूमे: कीर्ति: श्रीश्चानु तं ययु: ॥ ७ ॥

Ngay khi Śrī Kṛṣṇa rời khỏi địa cầu, Chân lý, Dharma, sự kiên định, danh tiếng và vẻ đẹp/Śrī (Lakṣmī) lập tức theo Ngài. Trống trời vang dội, và hoa rơi như mưa từ không trung.

Verse 8

देवादयो ब्रह्ममुख्या न विशन्तं स्वधामनि । अविज्ञातगतिं कृष्णं दद‍ृशुश्चातिविस्मिता: ॥ ८ ॥

Phần lớn chư thiên và các bậc hữu tình cao cấp do Brahmā dẫn đầu không thể thấy Đức Kṛṣṇa khi Ngài đi vào thánh cảnh của mình, vì Ngài không bộc lộ hành trạng. Nhưng một số đã kịp thấy, và họ vô cùng kinh ngạc.

Verse 9

सौदामन्या यथाक्लाशे यान्त्या हित्वाभ्रमण्डलम् । गतिर्न लक्ष्यते मर्त्यैस्तथा कृष्णस्य दैवतै: ॥ ९ ॥

Như người phàm không thể xác định lộ trình của tia chớp khi rời khỏi tầng mây, chư thiên cũng không thể lần theo hành trạng của Đức Kṛṣṇa khi Ngài trở về thánh cảnh của mình.

Verse 10

ब्रह्मरुद्रादयस्ते तु द‍ृष्ट्वा योगगतिं हरे: । विस्मितास्तां प्रशंसन्त: स्वं स्वं लोकं ययुस्तदा ॥ १० ॥

Phạm Thiên, Thần Śiva và chư thiên khác thấy yoga-gati của Hari thì kinh ngạc. Họ tán dương quyền năng māyā của Chúa rồi trở về cõi của mình.

Verse 11

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा मायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

Tâu Đại vương, sự xuất hiện và biến mất của Đấng Tối Thượng, tuy trông như của chúng sinh mang thân, thật ra chỉ là trò diễn của māyā như một diễn viên. Ngài tạo vũ trụ rồi nhập vào đó, vui chơi līlā một thời gian, cuối cùng thu nhiếp lại và an trụ trong vinh quang siêu việt của chính Ngài.

Verse 12

मर्त्येन यो गुरुसुतं यमलोकनीतं त्वां चानयच्छरणद: परमास्‍त्रदग्धम् । जिग्येऽन्तकान्तकमपीशमसावनीश: किं स्वावने स्वरनयन्मृगयुं सदेहम् ॥ १२ ॥

Chúa Kṛṣṇa đã đưa con trai của thầy mình từ cõi Yama trở về với chính thân thể ấy, và với tư cách Đấng ban che chở tối thượng, Ngài cũng cứu ngươi khi bị brahmāstra của Aśvatthāmā thiêu đốt. Ngài còn chiến thắng cả Śiva trong trận chiến và đưa thợ săn Jarā thẳng đến Vaikuṇṭha với thân người. Sao một Đấng như vậy lại không thể tự bảo hộ chính mình?

Verse 13

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये- ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितं मर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

Dù Chúa Kṛṣṇa, Đấng mang quyền năng vô hạn, là nguyên nhân duy nhất của sự tạo lập, duy trì và hủy diệt vô số sinh linh, Ngài vẫn không muốn giữ thân mình ở thế gian này lâu hơn. Nhờ vậy, Ngài bày tỏ đích đến tối thượng của người an trú trong tự ngã và cho thấy cõi phàm này vốn không có giá trị tự thân.

Verse 14

य एतां प्रातरुत्थाय कृष्णस्य पदवीं पराम् । प्रयत: कीर्तयेद् भक्त्या तामेवाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १४ ॥

Ai mỗi sáng sớm thức dậy, cẩn trọng và với lòng bhakti mà ca tụng con đường tối thượng của Śrī Kṛṣṇa—sự ra đi siêu việt và trở về thánh địa của Ngài—người ấy chắc chắn đạt đến cùng đích tối thượng vô song ấy.

Verse 15

दारुको द्वारकामेत्य वसुदेवोग्रसेनयो: । पतित्वा चरणावस्रैर्न्यषिञ्चत् कृष्णविच्युत: ॥ १५ ॥

Vừa đến Dvārakā, Dāruka liền sụp lạy dưới chân Vasudeva và Ugrasena, nước mắt chan hòa thấm ướt chân họ, than khóc vì lìa xa Đức Krishna.

Verse 16

कथयामास निधनं वृष्णीनां कृत्‍स्‍नशो नृप । तच्छ्रुत्वोद्विग्नहृदया जना: शोकविर्मूर्च्छिता: ॥ १६ ॥ तत्र स्म त्वरिता जग्मु: कृष्णविश्लेषविह्वला: । व्यसव: शेरते यत्र ज्ञातयो घ्नन्त आननम् ॥ १७ ॥

Tâu Đại vương, Dāruka thuật lại sự diệt vong hoàn toàn của dòng Vṛṣṇi. Nghe xong, dân chúng bàng hoàng, lòng rối loạn, như ngất lịm vì sầu thảm.

Verse 17

कथयामास निधनं वृष्णीनां कृत्‍स्‍नशो नृप । तच्छ्रुत्वोद्विग्नहृदया जना: शोकविर्मूर्च्छिता: ॥ १६ ॥ तत्र स्म त्वरिता जग्मु: कृष्णविश्लेषविह्वला: । व्यसव: शेरते यत्र ज्ञातयो घ्नन्त आननम् ॥ १७ ॥

Đau đớn vì lìa xa Đức Krishna, họ vội vã chạy đến nơi thân quyến nằm bất động, vừa đi vừa tự tát vào mặt vì sầu khổ.

Verse 18

देवकी रोहिणी चैव वसुदेवस्तथा सुतौ । कृष्णरामावपश्यन्त: शोकार्ता विजहु: स्मृतिम् ॥ १८ ॥

Devakī, Rohiṇī và Vasudeva không thấy hai người con là Đức Krishna và Balarāma, liền đau khổ đến mức ngất lịm, mất hết tri giác.

Verse 19

प्राणांश्च विजहुस्तत्र भगवद्विरहातुरा: । उपगुह्य पतींस्तात चितामारुरुहु: स्‍त्रिय: ॥ १९ ॥

Bị dày vò bởi nỗi lìa xa Đức Chúa, cha mẹ của Ngài đã trút hơi thở ngay tại đó. Hỡi Parīkṣit thân mến, rồi các người vợ của dòng Yādava ôm chặt chồng đã khuất và bước lên giàn hỏa táng.

Verse 20

रामपत्न्‍यश्च तद्देहमुपगुह्याग्निमाविशन् । वसुदेवपत्न्‍यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरे: स्‍नुषा: । कृष्णपत्न्‍योऽविशन्नग्निं रुक्‍मिण्याद्यास्तदात्मिका: ॥ २० ॥

Các phu nhân của Balarāma ôm lấy thân Ngài rồi bước vào lửa hỏa táng. Các phu nhân của Vasudeva cũng vào giàn hỏa, ôm chặt thân ông. Những nàng dâu của Hari—vợ của Pradyumna và các vị khác—đi vào ngọn lửa tang của chính chồng mình. Và Rukmiṇī cùng các phu nhân khác của Śrī Kṛṣṇa, với tâm hoàn toàn tan hòa trong Ngài, đã bước vào ngọn lửa của Ngài.

Verse 21

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

Arjuna đau đớn vì xa cách Śrī Kṛṣṇa, người bạn thân yêu nhất. Nhưng ông tự an ủi bằng cách nhớ lại những lời siêu việt mà Đức Chúa đã từng cất lên cho ông nghe.

Verse 22

बन्धूनां नष्टगोत्राणामर्जुन: साम्परायिकम् । हतानां कारयामास यथावदनुपूर्वश: ॥ २२ ॥

Rồi Arjuna bảo đảm các nghi lễ tang được cử hành đúng phép cho những người đã chết, những người không còn thân nam trong dòng tộc. Ông thực hiện các nghi thức cần thiết cho từng người Yadu, lần lượt theo thứ tự.

Verse 23

द्वारकां हरिणा त्यक्तां समुद्रोऽप्लावयत् क्षणात् । वर्जयित्वा महाराज श्रीमद्भ‍गवदालयम् ॥ २३ ॥

Hỡi Đại vương, vừa khi Dvārakā bị Bhagavān Hari rời bỏ, đại dương lập tức tràn ngập thành ấy từ mọi phía, chỉ chừa lại cung điện thánh của Đức Chúa.

Verse 24

नित्यं सन्निहितस्तत्र भगवान् मधुसूदन: । स्मृत्याशेषाशुभहरं सर्वमङ्गलमङ्गलम् ॥ २४ ॥

Bhagavān Madhusūdana vĩnh viễn hiện diện tại Dvārakā. Nơi ấy là cát tường tối thượng trong mọi điều cát tường; chỉ cần tưởng niệm thôi cũng diệt trừ mọi ô nhiễm và điều bất tường.

Verse 25

स्‍त्रीबालवृद्धानादाय हतशेषान् धनञ्जय: । इन्द्रप्रस्थं समावेश्य वज्रं तत्राभ्यषेचयत् ॥ २५ ॥

Arjuna, tức Dhananjaya, đã đưa những người còn sống sót của dòng Yadu—phụ nữ, trẻ em và người già—đến Indraprastha, rồi tại đó làm lễ tấn phong Vajra làm vua của người Yadu.

Verse 26

श्रुत्वा सुहृद्वधं राजन्नर्जुनात्ते पितामहा: । त्वां तु वंशधरं कृत्वा जग्मु: सर्वे महापथम् ॥ २६ ॥

Tâu Đại vương, nghe từ Arjuna về cái chết của người bạn thân, các bậc tổ phụ của ngài đã lập ngài làm người gìn giữ dòng tộc, rồi tất cả bước vào Đại Đạo—chuẩn bị rời bỏ cõi đời này.

Verse 27

य एतद् देवदेवस्य विष्णो: कर्माणि जन्म च । कीर्तयेच्छ्रद्धया मर्त्य: सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ २७ ॥

Người phàm nào với lòng tin mà ca tụng các hóa thân và công hạnh của Viṣṇu, Đấng Tối Thượng của chư thiên, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 28

इत्थं हरेर्भगवतो रुचिरावतार- वीर्याणि बालचरितानि च शन्तमानि । अन्यत्र चेह च श्रुतानि गृणन् मनुष्यो भक्तिं परां परमहंसगतौ लभेत ॥ २८ ॥ कलेर्दोषनिधे राजन्नस्ति ह्येको महान् गुण: । कीर्तनादेव कृष्णस्य मुक्तसङ्ग: परं व्रजेत् ॥ ५१ ॥

Như thế, những chiến công của các hóa thân rực rỡ của Bhagavān Hari, tức Śrī Kṛṣṇa, cùng các trò lila thời thơ ấu đem lại an lạc, được thuật trong Śrīmad-Bhāgavatam và các thánh điển khác. Ai cất tiếng tụng ca rõ ràng những mô tả ấy sẽ đạt bhakti tối thượng đối với Śrī Kṛṣṇa, mục tiêu của các bậc paramahaṁsa. Tâu Đại vương, dù Kali-yuga là kho tàng lỗi lầm, vẫn có một đức lớn: chỉ nhờ kīrtana danh Kṛṣṇa mà người ta lìa mọi ràng buộc và đến cảnh giới tối thượng.